Kategoria: Bez kategorii

Kultura jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi budowania międzynarodowej pozycji państwa i opowiadania historii o nim. W Polsce to instytucje kultury – muzea, teatry, centra sztuki, festiwale tworzą narracje, które kształtują sposób, w jaki świat postrzega nasz kraj. Dlatego tak ważna jest świadoma polityka kulturalna, inwestycje w twórczość i profesjonalna promocja projektów artystycznych. O swoich pomysłach na kreowanie wizerunku państwa przez kulturę opowiadali przedstawiciele różnych instytucji kultury w kraju.

Zapytani na początku debaty o niewykorzystany skarb polskiej kultury prelegenci wymieniali różne miejsca, osoby i sytuacje – krajobraz, polską przyrodę, lokalność, społeczeństwo obywatelskie, „Planetę Lem” w Krakowie, „Solidarność” i solidarność jako współpracę obywateli, bursztyn, możliwość synergii różnych światów i promowanie jednego przez drugie, np. w grach video można prezentować wszystkie zasoby muzealne. Dyrektorka Instytutu Przemysłów Kreatywnych, Aleksandra Szymańska wyraziła nadzieję i marzenie, by w trakcie otwarcia kolejnych Igrzysk Olimpijskich polscy sportowcy wyszli ubrani w stroje zaprojektowane przez rodzimych projektantów i artystów i w ten sposób promowali polski designu.

Dyrektorka Instytutu Adama Mickiewicza – Olga Wysocka, opisując strategię promocji Instytutu za granicą promować powiedziała o czterech głównych wartościach zawartych w czterech słowach, – relacje, sojusze, widoczność i wpływ.

Michał Adelt – Jóźwiak z Narodowego Centrum Kultury powiedział, że działania, przekładające się na budowanie wizerunku polskiej kultury na świecie to zrównoważony rozwój, prywatny mecenat kultury (partnerstwo publiczno – prywatne).

Aleksandra Szymańska z Instytutu Przemysłów Kreatywnych mówiła, iż marzy jej się, by kreatywność była jedną z cech, składających się na markę Polski. To też tworzenie marek poszczególnych branż (design, rękodzieło, gry video).

Strategia Zachęty, jeśli chodzi o promocję Polski składa się z wielu działań, to między innymi wykorzystywanie nowych mediów do promocji kultury (np. Galeria „Zachęta” w grze Roblox).

Polskie kino to nasz towar eksportowy, a do kreowania wizerunku Polski stosowane jest wyjście polskich producentów naprzeciw koprodukcjom większościowych i mniejszościowych, wyjaśniała dyrektorka Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej – Kamila Dorbach.

Zastępca dyrektora Instytutu Książki – Marcin Hamkało – podkreślał jak bardzo promowanie polskich twórców za granicą i wspieranie czytelnictwa w Polsce jest istotne dla kreowania wizerunku kraju na zewnątrz.

Dyrektor, Muzeum Historii Polski prof. Marcin Napiórkowski – zapewnił, że w sztuce liczy się dialog, a nie monolog i taki cel przyświeca tworzona właśnie wystawa Muzeum.

Prelegenci zgodzili się, że rola instytucji kultury w tworzeniu wizerunku Polski jest niezwykle ważna, istotna i priorytetowa. To przekłada się na wzmacnianie wiarygodności Polski i budowanie długofalowych relacje międzynarodowe. Ważne jest w tym zakresie odpowiadanie na globalne wyzwania i wykorzystywanie kompetencji do kreowania nowoczesnego, otwartego i atrakcyjnego wizerunku Polski na świecie.

 

W panelu wzięli udział:

– Łukasz Adamski, zastępca dyrektora, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki

– Michał Adelt‑Jóźwiak, zastępca dyrektora, Narodowe Centrum Kultury

– Kamila Dorbach, dyrektor, Polski Instytut Sztuki Filmowej

– Marcin Hamkało, zastępca dyrektora ds. wydawniczych, Instytut Książki

– Prof. Marcin Napiórkowski, dyrektor, Muzeum Historii Polski

– Aleksandra Szymańska, dyrektor, Instytut Przemysłów Kreatywnych

– Olga Wysocka, dyrektorka, Instytut Adama Mickiewicza

Moderacja: Katarzyna Kasia, filozofka, wykładowczyni akademicka

 

 

 

Szanse i wyzwania dla inwestorów w warunkach globalnej niepewności, wysokich stóp procentowych i rosnącej konkurencji o kapitał, decyzje inwestycyjne coraz silniej zależą od stabilności instytucjonalnej, przewidywalności regulacyjnej i odporności gospodarek. Podczas EFNI Wiosna 2026 eksperci rozmawiali o potencjale i wyzwaniach, jakie stają przed Polską w wyścigu o przyciągnięcie kapitału.

Panel poprzedziło wystąpienie profesora Dileep Rao z Florida International University (USA), który zaczął od podkreślenia widocznego postępu gospodarczego Polski. Naukowiec zaznaczył, że niestety zapomina się o potrzebie kwestionowania metod, jakich używało się dotychczas do generowania wzrostu gospodarczego. Zdaniem profesora Rao należy dostosowywać się i otwierać na nowe możliwości podczas tworzenia kolejnego etapu wzrostu. Dużą część wystąpienia Dileep Rao poświęcił na podkreślenie zależności, że kapitał nie koncentruje się na krajach, lecz podąża za szansami, jakie dane kraje generują.

– Kapitał podąża za szansami, należy mieć dowody, a nie mówić o nadziejach – zaznaczył. Podkreślił również, że należy budować infrastrukturę finansową, która sprzyja globalnym liderom, wspiera przedsiębiorczość. Pamiętajmy o tym, że nie każdy projekt odniesie sukces – zaznaczył.

Podczas panelu, pierwszy głos zabrał Mikołaj Dowgielewicz, dyrektor generalny, zastępca sekretarz generalnej z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, który podkreślał, że Polska, jak i Unia Europejska są atrakcyjne do inwestowania. Reszta świata jest niepewna – zaznaczył i dodał, że niestety w Polsce można zauważyć niski poziom inwestycji prywatnych, przy wyższym poziomie inwestycji publicznych.

W rozmowie dyrektor generalny Europejskiego Banku Inwestycyjnego podkreślił również, że dla rozwoju gospodarczego kluczowe są ceny energii. Należy również zwiększyć poziom edukacji finansowej wśród Polaków i w większym stopniu zaangażować duże przedsiębiorstwa – podkreślał.

Profesor Mariusz Jan Radło z Katedry Globalnych Współzależności Gospodarczych z SGH zwrócił uwagę na trwającą na świecie rywalizację technologiczną. – Uświadamiamy sobie, że przewaga konkurencyjna zależy też od kontrolowania technologii – mówił profesor. Mariusz Jan Radło zaznaczał również, że dla biznesu ważna jest stabilność systemu prawnego – im większe bariery, tym mniejsze inwestycje – podkreślił.

Wiceprezes zarządu ds. inwestycji PFR S.A. Mikołaj Raczyński wskazał, że Polska jest w skali globalnej w unikalnym miejscu. Mamy niedobór krajów stabilnych, wykazujących wzrost ekonomiczny – zaznaczył. Dla inwestorów Polska może być atrakcyjna, ze względu na tę stabilność. Wiceprezes zarządu PFR S.A. podkreślał, że w rozwoju gospodarczym kluczowa jest szeroko rozumiana suwerenność – energetyczna, technologiczna i militarna.

Wiceminister rozwoju i technologii Michał Jaros mówił podczas dyskusji, że istotne jest to, iż Polska jest w stabilnych sojuszach – UE i NATO. Podkreślił jednak, że aktualnie największym wyzwaniem jest energia – jej dostęp i cena. Kolejnym wyzwaniem dla naszego kraju jest suwerenność technologiczna – zaznaczył i dodał, że potrzebujemy suwerennych technologii, które będą wpływały na bezpieczeństwo kraju. Wiceminister podkreślił również w swojej wypowiedzi znaczenie stabilnego, przyjaznego przedsiębiorcom państwa.

Europa mierzy się dziś z odpływem części inwestycji do USA i Azji, jednocześnie poszukując nowych impulsów rozwojowych i bezpiecznych lokalizacji dla kapitału. Polska jako jedna z największych gospodarek regionu pozostaje ważnym graczem w tej rywalizacji, ale jej przewagi kosztowe stopniowo ustępują miejsca wyzwaniom strukturalnym.

Wystąpienie wprowadzające:
Prof. Dileep Rao, Florida International University, USA
• Mikołaj Dowgielewicz, dyrektor generalny, zastępca sekretarz generalnej, Europejski Bank
Inwestycyjny
• Michał Jaros, sekretarz stanu, Ministerstwo Rozwoju i Technologii
• Prof. Mariusz Jan Radło, Katedra Globalnych Współzależności Gospodarczych, SGH
• Mikołaj Raczyński, wiceprezes zarządu ds. inwestycji, PFR S.A.

Cyfryzacja wchodzi dziś w nową fazę, w której kluczową rolę odgrywają sztuczna inteligencja, dane i zdolność do ich efektywnego wykorzystania. Dla Polski to moment szansy, ale i ryzyka – różnice w tempie adaptacji technologii mogą zdecydować o konkurencyjności całej gospodarki. W trakcie panelu uczestnicy poruszali kwestie AI i gospodarki opartej na danych, które zmieniają biznes, administrację i rynek pracy.

Rozpoczynając spotkanie, wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka podkreślił, że w kwestii cyfryzacji Polska już jest liderem w Europie. To Polska zainspirowała Komisję Europejską do stworzenia Europejskiego portfela tożsamości cyfrowej – aplikacji mobilnej wzorowanej na mObywatelu, która od grudnia 2026 r. umożliwi obywatelom UE przechowywanie dokumentów i potwierdzanie tożsamości w całej Unii. Ułatwi ona dostęp do usług publicznych i prywatnych (jak zakładanie konta w banku, wypożyczenie auta). Michał Gramatyka przekonywał, że Polska potrafi wyznaczać trendy w Europie. „Niewiele jest państw na świecie, które miałyby tak dobrą aplikację publiczną, jak mObywatel” – dodał wiceminister cyfryzacji.

Poseł do Parlamentu Europejskiego Michał Kobosko mówił, że Polska jest jednym z liderów rozwiązań cyfrowych, jeśli chodzi o usługi publiczne. Dodał, że trzeba wzmocnić marketing naszego kraju i naszych rozwiązań, bo w kontekście mObywatela i jego funkcjonalności mamy się czym chwalić na całym świecie. Jak powiedział, kolejnym krokiem, który już trwa, a który europoseł osobiście nadzoruje, jest deregulacja i uproszczenie funkcjonowania firm w rozbudowanym porządku, a może chaosie legislacyjnym, kontekście gospodarki cyfrowej.

Prezeska Urzędu Regulacji Energetyki Renata Mroczek powiedziała, że URE dokłada swoją cegiełkę do nowatorskich rozwiązań cyfrowych. Kluczowym i najbardziej spektakularnym obszarem jest Cyfrowy Bliźniak URE – który będzie wykorzystywał w postępowaniu administracyjnym sztuczną inteligencję. „Takiego przedsięwzięcia ani w Polsce, ani w Europie jeszcze nie ma. Jesteśmy bardzo zaawansowani w tych pracach”, dodała Renata Mroczek. Drugi nowatorski produkt cyfrowy wykorzystywane przez URE to porównywarka cen energii elektrycznej. Szefowa URE zakończyła, mówiąc, że „bez cyfryzacji nie odbędzie się transformacja energetyczna”.

O konkretnych rozwiązaniach wykorzystujących cyfryzację opowiadał też członek zarządu Orange Polska Jacek Kowalski. „Bardzo ważny jest temat kompetencji cyfrowych – tu liczy się podejście strategiczne. One są wpisane do strategię naszej firmy. Menadżerowie wymieniając się konkretnymi umiejętnościami i podejściami. Mamy też specjalny zespół odpowiedzialny za transformację poprzez technologię, stawiający na edukację wewnątrz i na zewnątrz firmy. Wszyscy pracownicy przeszli czteroetapowe szkolenie z zakresu AI. Przekłada się to na poprawę efektywności, pomaga oszczędzać czas” – mówił w trakcie debaty Jacek Kowalski.

„We współczesnym świecie funkcjonowanie i dalszy rozwój firm są nierozerwalnie związane z wykorzystaniem najnowszych technologii oraz kompleksowym wdrażaniem nowoczesnych rozwiązań” – potwierdził tezy swoich przedmówców Robert Soszyński, wiceprezes zarządu ORLEN. Jak podkreślił: „W organizacji o skali i złożoności takiej jak ORLEN skuteczne zarządzanie obszarem finansowym oraz zagadnieniami prawnymi wymaga wsparcia zaawansowanych narzędzi cyfrowych i innowacyjnych systemów informatycznych, które stanowią dziś fundament sprawnego i bezpiecznego działania całego przedsiębiorstwa.”

Wiceminister cyfryzacji zwrócił uwagę na znaczenie zaufania do systemów cyfrowych. „Jeśli nie ma zaufania, to nie ma propagacji nowoczesnych systemów, dlatego ważne jest budowanie zaufania do tego, co oferujemy” –  wyjaśnił Gramatyka. Z tym stwierdzeniem zgodzili się uczestnicy debaty. Wszyscy przyznali też, że cyfryzacji nie można i nie powinno się zatrzymywać, ale ważne jest jej mądre wprowadzania, zgodnie z przygotowaną strategią. Równie istotne są też edukacja cyfrowa społeczeństwa.

W panelu wzięli udział:

– Michał Gramatyka, sekretarz stanu, Ministerstwo Cyfryzacji

– Michał Kobosko, poseł, Parlament Europejski

– Jacek Kowalski, członek zarządu ds. human capital, Orange Polska

– Renata Mroczek, prezes, Urząd Regulacji Energetyki

– Robert Soszyński, wiceprezes zarządu ds. operacyjnych, ORLEN S.A.

Moderacja: Eliza Turkiewicz, Konfederacja Lewiatan

Rekomendacje dotyczące promocji Polski:

– pokazywanie tego, w czym jesteśmy dobrzy – promocja mObywatela na świecie, jako polskiej aplikacji, która zrewolucjonizowała usługi publiczne, podzielenie się know-how

Dla Polski, stojącej przed wyzwaniem wzmocnienia swojej rozpoznawalności i pozycji na arenie międzynarodowej, inwestycje w kulturę mogą być realnym narzędziem budowania wpływu. Uczestnicy panelu „Od sztuki do wpływu. „Jak kultura wzmacnia międzynarodową pozycję Polski?” zastanawiali się jak świadomie wykorzystywać kulturę w strategii obecności Polski w świecie.

Według Agnieszki Holland, reżyserki filmowej w świecie zdominowanym przez siłę i rywalizację, przestrzeń dla kultury wydaje się coraz bardziej ograniczona. Tymczasem to właśnie jej niedobór sprawia, że maleje poczucie bezpieczeństwa. Film pozostaje jedną z najbardziej uniwersalnych form wyrazu artystycznego, choć nie każda lokalna produkcja potrafi przekroczyć granice i zostać przetłumaczona na język zrozumiały dla międzynarodowej publiczności.

– Przykłady z historii polskiego kina pokazują jednak, że jest to możliwe. W latach 60. i 70. twórczość Andrzej Wajda pełniła rolę ambasadora polskiej kultury na świecie. Jego filmy były obecne w międzynarodowym obiegu i współtworzyły obraz Polski poza jej granicami. Podobną funkcję pełniło kino Krzysztofa Kieślowskiego, którego dzieła trafiały do szerokiej publiczności, przekraczając bariery językowe i kulturowe. Kino może być zwierciadłem kondycji społeczeństwa – odsłaniać jego emocje, napięcia i aspiracje, do których często nie mamy bezpośredniego dostępu. Bywa jednak również narzędziem politycznym, służącym jako alibi dla lokalnych reżimów. Na styku filmu niezmiennie spotykają się polityka, biznes i sztuka. Dlatego dla Polski kluczowe znaczenie ma obecność rodzimego kina w szerokim, międzynarodowym obiegu – dodała Agnieszka Holland.

Grażyna Kulczyk, przedsiębiorczyni, kolekcjonerka i mecenaska sztuki zwracała uwagę na kluczową rolę edukacji w upowszechnianiu sztuki. Jak podkreśliła, potrzeba jej nieustannie, a jednym z narzędzi realizacji tego celu miało być muzeum, które pierwotnie chciała uruchomić w Polsce. Ostatecznie instytucja powstała jednak za granicą – Muzeum Susch, które Kulczyk uruchomiła w szwajcarskiej miejscowości Susch. Projekt ten od początku miał jasno określoną misję: eksponowanie twórczości kobiet w sztuce współczesnej. W muzeum prezentowane są nie tylko polskie artystki, lecz także twórczynie z całego świata. Do tej pory pokazano tam prace kilkudziesięciu artystek, a program wystawienniczy konsekwentnie koncentruje się na kobiecej perspektywie w sztuce. Jak zaznacza Kulczyk, za tym przedsięwzięciem stoi ogrom pracy, zarówno organizacyjnej, jak i koncepcyjnej.

– Polska literatura pozostaje w dużej mierze nieobecna na arenie międzynarodowej. Zainteresowanie zagranicznych odbiorców coraz częściej koncentruje się na innych obszarach, m.in. na twórczości związanej z Ukrainą. Polska wciąż nie wykorzystuje w pełni potencjału tzw. soft power, czyli zdolności oddziaływania poprzez kulturę. Tymczasem znaczącą rolę w promocji kraju mogliby odgrywać Polacy mieszkający za granicą, którzy już dziś budują jego wizerunek poza ojczyzną – często bez systemowego wsparcia. Przykładem jest Kinga Wyrzykowska, tworząca w języku francuskim i funkcjonująca na międzynarodowym rynku literackim. Potencjał takich twórców pozostaje w dużej mierze niewykorzystany – powiedziała Grażyna Plebanek, powieściopisarka, felietonistka.

– Działalność polskich instytutów koncentruje się na artystach działających w kraju, pomijając tych, którzy tworzą i odnoszą sukcesy poza jego granicami. Większe otwarcie na diasporę mogłoby znacząco wzmocnić obecność polskiej kultury na świecie – dodała Grażyna Plebanek.

Anda Rottenberg, historyczka sztuki, była dyrektorka Państwowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie, przypomniała, że sukces Magdaleny Abakanowicz na Biennale w São Paulo pozostaje raczej wyjątkiem niż regułą. Choć pojedynczy artyści przebijali się na międzynarodowe rynki, ich osiągnięcia rzadko były efektem systemowego wsparcia państwa. W przypadku Abakanowicz istotną rolę odegrała współpraca z zagraniczną galerią, która umożliwiła jej obecność w globalnym obiegu sztuki. Dziś światowe trendy wyraźnie przesuwają się w stronę sztuki rdzennych kultur, np. twórczości Aborygenów. W tym kontekście, jeśli Polska chce skutecznie promować własną sztukę, powinna uważniej wsłuchiwać się w oczekiwania międzynarodowej publiczności. Pierwsze sygnały zmian są już widoczne – rośnie zainteresowanie twórczością Andrzeja Wróblewskiego, a w przyszłości szerszego uznania może doczekać się także dorobek Jaremianki. Nadal jednak przełamanie utrwalonego na Zachodzie przekonania o braku oryginalności polskiej sztuki często przekracza możliwości pojedynczych artystów. Dlatego kluczową rolę powinny odegrać instytucje – zarówno publiczne, jak i prywatne, które dysponują narzędziami pozwalającymi skutecznie budować międzynarodową obecność polskiej kultury.

Prof. Michał Rusinek, pisarz, literaturoznawca, przekonywał, że w literaturze najskuteczniejsze okazują się inicjatywy oddolne – to właśnie wtedy, gdy czytelnicy sami odkrywają twórczość autora, rodzi się jej realna obecność w obiegu międzynarodowym. Przykładem jest fenomen popularności Wisławy Szymborskiej we Włoszech, gdzie jej poezja zyskała szerokie grono odbiorców.

– Jednocześnie literatura pozostaje jedną z najtrudniejszych dziedzin do skutecznej promocji za granicą, przede wszystkim ze względu na kluczową rolę tłumaczeń. Bez kompetentnych tłumaczy nawet najwybitniejsze dzieła mają ograniczone szanse na zaistnienie poza krajem. Instytucje publiczne powinny konsekwentnie wspierać środowisko tłumaczy. – powiedział Michał Rusinek.

Uczestnicy panelu podkreślali jednak, że w przyszłości znaczenie tłumaczy może zmieniać się pod wpływem rozwoju technologii, w tym narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

– Wyraźnym impulsem dla zainteresowania polską literaturą za granicą okazały się Nagrody Nobla przyznane Wisławie Szymborskiej oraz Oldze Tokarczuk. Po tych wyróżnieniach zauważalnie wzrosła np.  liczba studentów polonistyki na zagranicznych uczelniach, co potwierdza, że międzynarodowe sukcesy mogą realnie przekładać się na długofalowe zainteresowanie polską kulturą.

Moderacja: Grażyna Torbicka, dziennikarka, krytyczka filmowa, kreatorka kultury.

W erze globalnej komunikacji to często zagraniczne media decydują o tym, jak Polska jest postrzegana przez opinię publiczną, inwestorów czy decydentów w innych krajach. To one nadają ton narracjom o naszej polityce, gospodarce, kulturze i społeczeństwie – wzmacniając pozytywne historie lub utrwalając stereotypy.

Podczas EFNI Wiosna 2026 dyskutowano nad tym, jak Polska jest pokazywana w zagranicznych mediach. Paneliści były zgodni, że nasz kraj jest bardzo interesującym medialnie państwem.

Raphael Minder z Financial Times zaznaczył, że Polska jest ważna na trzech poziomach. Jest to sukces gospodarczy Polski, który jak podkreślił, jest wybitnym przykładem, drugim jest wątek demokracji i jej erozji, trzecim natomiast jest postrzeganie Polski jako swojego rodzaju strefy buforowej i bramy do Ukrainy. Polska jest naprawdę wyjątkowym krajem ze względu na swoje położenie – podkreślił Raphael Minder. Dziennikarz Financial Times zaznaczył, że Polska z jednej strony zdaje sobie sprawę ze swojego położenia na mapie, a z drugiej strony skupia się na swoich kwestiach wewnętrznych. Raphael Minder wspomniał również, że jego zdaniem Polska ma syndrom średniej gospodarki. Polacy za mało chcą eksploatować i przejmować zagraniczne rynki, powinni być bardziej odważni w tej kwestii – mówił.

Christine Ockrent z France Culture mówiła o tym, że transformacja Polski jest niesamowita i bardzo interesująca z perspektywy Paryża.  W momencie, kiedy Zachód stał się leniwy, Polacy potrafią się mobilizować – mówiła Christine Ockrent. Jako szczególnie interesujące w Polsce wskazała kompetencję w kontekście obrony, stan demokracji i poziom gospodarki. Zdaniem francuskiej dziennikarki Polska staje się siłą napędową Europy. Christine Ockrent zwróciła uwagę na to, jak Polacy postrzegają historię. Aby pchnąć do przodu polską narrację, trzeba pogodzić się z przeszłością – mówiła w kontekście podnoszenia kwestii reparacji po II Wojnie Światowej.

Jakub Krupa z The Guardian podkreślał, że Polska i Polacy powinni generować więcej treści o swojej historii. Powinniśmy sami tworzyć naszą narrację – mówił. To duży problem Polski, że sama nie potrafi opowiadać o swojej przeszłości – zaznaczał Jakub Krupa i dodał, że Polska historia może być interesująca, ale tylko wtedy, kiedy Polska będzie sama o sobie opowiadać. Innym wątkiem, który omówił przedstawiciel The Guardian, jest kwestia mówienia o aktualnych relacjach polsko-ukraińskich i komunikowaniu o przyjmowaniu przez Polskę uchodźców ze Wschodu.

Mamy nadzieję, że Polska niedługo będzie umiała zdefiniować samą siebie, a nie mówić o sobie tylko w kontekście innych – zaznaczał. Jeżeli zapytamy w Anglii ludzi o Polskę, Ci najczęściej nie będą mieli żadnych skojarzeń – dodał Jakub Krupa.

EFNI Wiosna jest przestrzenią rozmowy o tym, jak skutecznie promować Polskę w świecie: opowiadać jej historię przez osiągnięcia nauki, jakość edukacji, siłę kultury i kreatywności oraz ambicje młodego pokolenia.

W panelu udział wzięli:

• Jakub Krupa, The Guardian
• Raphael Minder, Financial Times
• Christine Ockrent, France Culture

Moderacja: Prof. Karolina Wigura, socjolożka, Instytut Socjologii UW, Kultura Liberalna, LibMod

O podobieństwach i różnicach między Polską i Estonią, o przyszłości Węgier, ale także Europy, w tym Estonii i Polski w związku z zagrożeniem ze strony Rosji, a także o historii, która ukształtowała dwa kraje można było usłyszeć w trakcie rozmowy o globalnej przyszłości w cyklu Ranne PTASZKI.

Gościem porannej rozmowy był Toomas Hendrik Ilves, Estoński polityk, były prezydent Estonii (w latach 2006-2016).

Duża część rozmowy, prowadzonej przez prof. Karolinę Wigurę z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego była poświęcona historii, z naciskiem na 2. wojnę światową. Uczestnicy rozmowy wskazali na różnicę w reakcji Polski i Estonii na pakt Ribbetrop – Mołotow – dzielący Europę Środkowo – Wschodnią strefę wpływów między ZSRR a III Rzeszą. Na mocy tajnego protokołu dołączonego do Paktu Polska atakowana była z dwóch stron, w przeciwieństwie do Estonii, włączonej do ZSRR.

Rozmówcy podjęli też temat pełnoskalowej wojny na Ukrainie i reakcji obydwu państw – Polski i Estonii na rosyjską agresję z 2022 roku. W przestrzeni publicznej dużo mówi się o otwartych sercach Polaków, którzy udzielali schronienia Ukraińcom, uciekającym przed atakiem. Prezydent Ilves przyznał, że reakcja Estończyków była podobna do polskiej -społeczeństwo pomagało uchodźcom z Ukrainy, a rząd przygotował pomoc systemową dla uchodźców.

Rozmówcy skoncentrowali się też na temacie przyszłości w kontekście niebezpiecznych i nieprzewidywalnych działań Rosji.  Jako przykład podano trzecie największe miasto Estonii – Narwę, leżące przy granicy z Rosją, gdzie 90 procent mieszkańców stanowią Rosjanie. W ostatnich tygodniach rosyjskie działania propagandowe znacząco się nasiliły, promując w sieci wezwania do utworzenia tak zwanej „Ludowej Republiki Narwy”. Przez wielu ekspertów Narwa jest uważana za piętę achillesową NATO i potencjalny cel prowokacji mających na celu destabilizację Estonii.

Prezydent Ilves wyraził też swoją opinię po niedzielnych wyborach na Węgrzech. Przyznał, że zmiana władzy po 16 latach rządów Wiktora Orbana nie będzie łatwa dla Petera Magyara, ze względu na „zabetonowanie” instytucji państwowych i wszechobecną od lat korupcję. Zdaniem prezydenta Ilvesa, przed rządem Magyara stoi ciężka praca, bo Orban miał olbrzymią kontrolę nad praktycznie kadą sferą działania kraju, bo jest grono, które będzie chciało blokować zmiany i nie będzie chciało przestrzegać prawa, zasad. Jednocześnie Toomas Hendrik Ilves, pytany przez prowadzącą o podobieństwa Polski i Węgier w zakresie zmiany władzy (wybory parlamentarne w 2023), zaznaczył, że sytuacja Polski była i jest inna, bo na Węgrzech praktycznie panował autorytaryzm. I choć zmiana władzy nie przebiegła w Polsce bez problemów, to są to zupełnie inne historie.

Rozmówcy zaznaczyli, że żyjemy w niespokojnych czasach, że ruchy Rosji są nieprzewidywalne, a zarówno Polska, jak i Estonia są najbliższej Rosji i potencjalnie mogą się stać kolejnymi celami Władimira Putina. Dlatego konieczna jest jedność, współpraca i zrozumienie całej Unii Europejskiej dla powagi zagrożenia.

W panelu uczestniczyli:

– Toomas Hendrik Ilves – były prezydent Estonii

– dr. hab. Karolina Wigura – socjolożka, Instytut Socjologii, Uniwersytet Warszawski

 

 

To od jakości kształcenia, zdolności do tworzenia i przyciągania talentów oraz skutecznego transferu wiedzy do biznesu zależy dziś konkurencyjność krajów, ich odporność i pozycja w globalnej rywalizacji. Dlatego tak ważne jest, edukację i naukę traktować jako strategiczną inwestycję w przyszłość. Talent, wiedza i innowacje, to fundamenty nowego modelu rozwoju. Na zmieniające się potrzeby rynku pracy, transformację cyfrową i wyzwania demograficzne musi odpowiadać się system edukacji i nauki.

W wystąpieniu prowadzającym, wiceministra nauki i szkolnictwa wyższego, Maria Mrówczyńska powiedziała, że to edukacja i nauka budują kapitał ludzki. Warunkują odporność na kryzysy gospodarki, a bez tego trudno mówić o realnej suwerenności. „Wiedza ma szczególny charakter – nie zużywa się, ale rośnie, gdy się nią dzielimy”, mówiła Maria Mrówczyńska, dodając, że powinniśmy wprowadzać jej praktyczne zastosowanie. Nauka potrzebuje czasu, zaufania i ciągłości finansowania, ale to nie dzieje się w oderwaniu od człowieka, bo to inwestycja w talent, kompetencje i rozwój w ludzi jest najważniejsza – zakończyła wiceministra nauki.

O potrzebie praktycznego kształcenia opowiadała Paula Bruszewska, prezeska i założycielka olimpiady „Zwolnieni z Teorii”. W ramach olimpiady uczniowie prowadzą praktyczne projekty, dzięki którym otwierają się na świat, na zmiany, innowacje. Rocznie w programie bierze udział około 20 tysięcy uczniów. Tymczasem polscy uczniowie, kształcący się w tradycyjnym systemie świetnie sobie radzą w kompetencjach bazowych, ale w kompetencjach przyszłości i sprawczości – wyniki są słabe. Pokazuje to między innymi przygotowana przez Ministerstwo edukacji narodowej diagnoza młodzieży.

Prof. Magdalena Środa, filozofka z Uniwersytetu Warszawskiego – zwróciła uwagę na bezkosztowe i bardzo potrzebne działania w szkołach, które poprawią sprawczość i podeście do świata młodych ludzi – chodzi o to, by każdy nauczyciel w szkole promował wyobraźnię. Wyobraźnię narracyjną – kształtującą tolerancję, wyobraźnię literacką, wyobraźnię polityczną. W szkole warto wprowadzić też myślenie – logiczne i krytyczne, to nauczy wyrażanie swoich myśli. Zgodził się z tym prof. Jerzy Hausner z Fundacji Gospodarki i Administracji Publicznej, mówiąc, iż wszystkie badania wskazują, że jesteśmy krajem o innowacji naśladowczej i to jest nasz problem. Przegrywamy w międzynarodowych konkursach, ze względu na to, że nasze pomysły są mało innowacyjne. Profesor skrytykował system szkolnictwa wyższego, który nie rozwija młodych ludzi.

W opozycji stanął prof. Jerzy Małachowski – dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju – który przekonywał, że studenci nie są ograniczani na uczelniach – istnieją już projekty, które gwarantują model edukacji spersonalizowanej. Przyznał, że z punktu widzenia badawczego NCBR stawia na trzy rzeczy – badanie, rozwój, innowacje.

 

W panelu wzięli udział:

– Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

– Paula Bruszewska, prezeska, założycielka, Zwolnieni z Teorii

– Prof. Jerzy Hausner, przewodniczący rady programowej, Open Eyes Economy Summit, Fundacja GAP

– Prof. Jerzy Małachowski, dyrektor, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

– Damian Syjczak, zastępca dyrektora, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

– Prof. Magdalena Środa, filozofka

Moderacja: Joanna Bochniarz, Center for Innovative Education