W ocenie współautorki wskaźnika dr hab. Agnieszki Chłoń-Domińczak, prof. SGH, prorektorki ds. nauki 5. edycja wskaźnika catch-up, która obejmuje dane za 2024 r., pokazuje stabilizację. Wskaźnik grupowy wyniósł w wypadku Polski 93% średniej UE-27, 92% UE-14 (kraje członkowskie sprzed 2004 r. bez Wielkiej Brytanii) i 106% UE-13 (kraje, które przystąpiły do Unii w 2004 r.), czyli tyle samo co rok wcześniej. Po dwóch latach wyraźnej poprawy (2022–2023) Polska utrzymała w 2024 r. osiągnięty poziom, ale nie przybliżyła się bardziej do średniej unijnej.
Obszary poprawy. Dochody i deprywacja materialna to wymiar, w którym Polska wyraźnie wyprzedza wszystkie grupy porównawcze, a jej przewaga się zwiększyła. Warunki mieszkaniowe przekroczyły średnią UE-27 i UE-14. Ochrona środowiska wzrosła, głównie dzięki spadkowi emisji gazów cieplarnianych, choć nadal jest najsłabszym wymiarem.
Obszary pogorszenia i stagnacji. Relatywna pozycja na rynku pracy nieznacznie się pogorszyła (spadek z 82 → do 81), najbardziej zaznaczony w relacji do UE-13. Edukacja utrzymała się na poziomie z 2023 r. względem UE-27 i UE-14, ale przewaga Polski nad UE-13 się zmniejszyła: wskaźnik spadł z 115 do 113.
Zdrowie i transport nie zmieniły się.
Perspektywa długoterminowa. W latach 2010–2024 wskaźnik poprawił się w sześciu z siedmiu wymiarów (np. rynek pracy o 18 pkt, edukacja o 20 pkt). Jedynie ochrona środowiska jest poniżej poziomu z 2010 r. (70% wobec 72%). Roczne zmiany są jednak małe, a wskaźniki takie jak przeciętne dalsze trwanie życia, wczesne kończenie nauki czy przeludnienie mieszkań zmieniają się powoli. Ocena trwałości wymaga więc kolejnych edycji i analizy trendu, a nie pojedynczego roku.
Trzeba przy tym pamiętać, że:
- wskaźnik jest względny, więc zależy również od zmian średniej grup porównawczych;
- mierzy efekty, a nie nakłady i nie przypisuje zmian konkretnym politykom, dlatego wynik 2024 r. nie jest oceną jednego gabinetu. Ogólnie rzecz biorąc: raport nie daje podstaw do łączenia jego wyników z oceną rządu jako takiego.
- niektóre wartości są mierzone raz na kilka lat (np. mediana płac w 2023 i 2024 r. jest przyjęta z badania przeprowadzonego w 2022 r.), co ogranicza interpretację zmian rocznych w tym obszarze.
Wniosek: 2024 r. to rok stabilizacji na wysokim poziomie. Poprawa dochodów i mieszkalnictwa jest realna, ale utrzymanie konwergencji wymagać będzie działań w obszarze rynku pracy, edukacji i ochrony środowiska.
Pełen raport zaprezentowany podczas EFNI 2026 dostępny jest tutaj.
