Na zakończenie Europejskiego Forum Nowych Idei uczestnicy przyjęli Deklarację Sopocką. Zaapelowali w niej do polskiego rządu, parlamentu i Komisji Europejskiej o podjęcie działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa, konkurencyjności i odporności Polski oraz całej Europy.
Dr Henryka Bochniarz, przewodnicząca Rady Programowej EFNI, omawiając najważniejsze punkty Deklaracji Sopockiej stwierdziła, że doświadczenie transformacyjne i pozycja szóstej gospodarki UE nakładają na Polskę szczególną odpowiedzialność za przyszłość Unii Europejskiej. Dotyczy to rządu, społeczeństwa obywatelskiego i środowisk gospodarczych. – Polska jest gotowa dzielić tę odpowiedzialność z innymi państwami – dodała.
W czasie ceremonii zamknięcia EFNI głos zabrali dr Henryka Bochniarz, Marek Górski, prezydent Konfederacji Lewiatan, Magdalena Czarzyńska-Jachim, prezydentka Sopotu i Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego.
W konferencji wzięło udział 2178 osób, w tym 299 dziennikarzy i przedstawicieli mediów oraz 415 panelistów, prelegentów i moderatorów. W programie znalazło się 117 różnych wydarzeń.
Deklaracja Sopocka 2026
Żyjemy w czasach przełomu epok, co rodzi wiele poważnych wyzwań. Wojny, zmieniający się układ sił między mocarstwami, transformacja energetyczna i rozwój sztucznej inteligencji na nowo definiują warunki prowadzenia biznesu, funkcjonowania społeczeństw i państw. W tym trudnym momencie, my uczestnicy Europejskiego Forum Nowych Idei 2026, przedstawiamy najważniejsze rekomendacje dotyczące przyszłości Europy, w tym Polski – naszego bezpieczeństwa, gospodarki i jej konkurencyjności.
Polska ma do odegrania unikalną rolę w dyskusji na temat przyszłości Europy. Nasze doświadczenie transformacyjne, fakt, że jesteśmy 6. gospodarką UE nakłada na nas, na rząd, społeczeństwo obywatelskie, środowiska gospodarcze szczególną odpowiedzialność za przyszły kształt Unii Europejskiej. Polska jest gotowa, aby współdzielić tę odpowiedzialność z innymi krajami członkowskimi UE.
- Relacje transatlantyckie 2.0. Wobec rodzącego się nowego układu sił na świecie, zwłaszcza jeśli chodzi o relacje transatlantyckie Unia Europejska musi stać się organizmem bardziej zintegrowanym, skutecznym i odgrywającym aktywną rolę w kształtowaniu nowego porządku globalnego.
- Wielka gra mocarstw na rynku światowym. Rosnąca rola Chin, Indii i innych państw Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej powinna być istotnym elementem w określeniu nowej, partnerskiej pozycji UE wobec krajów, tzw. Globalnego Południa.
- Pokój i stabilność na Bliskim Wschodzie. Wojna w tym regionie wpływa także na Europę: na bezpieczeństwo, ceny energii i handel. Dlatego UE nie może być jedynie obserwatorem – powinna stać się ważnym pośrednikiem i partnerem w poszukiwaniu długofalowych rozwiązań prowadzących do zapewnienia pokoju i stabilizacji w regionie.
- Wsparcie Ukrainy. Polska i Europa powinny nadal wspierać Ukrainę w walce z rosyjską agresją oraz już teraz przygotowywać się do powojennej odbudowy tego kraju. Potrzebne będzie połączenie środków publicznych, międzynarodowych i prywatnych, a europejskie (w tym polskie) firmy powinny odegrać w tym procesie aktywną rolę.
- Konsekwentne wspólne stanowisko UE wobec agresywnych działań Rosji jest ważnym elementem bezpieczeństwa Ukrainy i Europy.
- Ochrona konkurencyjności europejskiego przemysłu. Wobec rosnącej presji ze strony Chin potrzebne są zdecydowane działania ochronne, zwłaszcza w takich sektorach jak: motoryzacja, stal i wyroby stalowe, chemia, fotowoltaika, baterie, AGD, produkcja cementu i mebli, farmacja. Europa potrzebuje uczciwych i równych warunków konkurencji, skutecznych instrumentów ochrony rynku przed nieuczciwymi praktykami.
- Rozwój jednolitego rynku. Wspólny rynek czyni europejską gospodarkę odporniejszą na kryzysy i mniej zależną od innych. UE powinna usunąć zbędne przepisy i zadbać, by unijne prawo było stosowane jednakowo w każdym państwie. Małe i średnie firmy powinny mieć łatwiejszy dostęp do finansowania i nowych klientów, aby skuteczniej konkurować w dobie transformacji cyfrowej i ekologicznej oraz rosnącej konkurencji globalnej.
- Odwaga w sprawie rozszerzenia UE. Unia Europejska powinna podjąćodważną decyzję o kolejnych rozszerzeniach, traktując je jako strategiczną inwestycję w bezpieczeństwo i odporność geopolityczną Europy. Proces ma wielowymiarowe konsekwencje, w tym reformy instytucjonalne UE, dotyczące m.in. systemu głosowania w Radzie UE, planowania ram budżetowych UE i wspólnego systemu finansowego.
- Silniejszy przemysł obronny. Europa powinna konsekwentnie wzmacniać swoje zdolności obronne poprzez zwiększenie i lepsze wykorzystanie wydatków na obronność, rozwój europejskiego przemysłu obronnego oraz budowanie odporności strategicznej kontynentu.
- Wzrost oparty na innowacjach. Polska i UE muszą oprzeć wzrost gospodarczy na innowacjach i wysokiej produktywności. Wymaga to konsekwentnych inwestycji w nowoczesną infrastrukturę energetyczną, transportową i cyfrową, a także rozwijania i przyciągania talentów.
- Technologie cyfrowe jako priorytet. Europa powinna traktować rozwój technologii cyfrowych jako jedną z najważniejszych spraw na przyszłość, równie ważną jak konkurencyjność gospodarki czy ochrona klimatu i środowiska. Dzięki temu będzie silniejsza gospodarczo, bezpieczniejsza i lepiej przygotowana na kryzysy.
- Sztuczna inteligencja made in the UE. Europa powinna aktywnie rozwijać sztuczną inteligencję, a nie jedynie korzystać z rozwiązań tworzonych w innych częściach świata. Należy też wspierać budowę europejskich mediów społecznościowych, które zapewnią alternatywę dla dominujących platform amerykańskich i chińskich, z poszanowaniem europejskich standardów prywatności, bezpieczeństwa i praw użytkowników.
- Polska ma swoje 5 minut – wykorzystajmy je do budowania silnej marki. Polska potrzebuje konsekwentnej i skoordynowanej strategii budowania marki „Polska” w dynamicznym, konkurencyjnym otoczeniu międzynarodowym. Należy połączyć działania administracji, dyplomacji i środowisk gospodarczych na rzecz spójnego wizerunku naszego kraju jako nowoczesnego, wiarygodnego i atrakcyjnego partnera.
- Nauka i kultura na miarę sukcesu gospodarczego Polski. Sukces gospodarczy ostatnich dekad powinien znaleźć odzwierciedlenie w ambitnym wspieraniu polskiej nauki i kultury. Apelujemy o zwiększenie nakładów na badania i twórczość, zapewnienie stabilnych warunków rozwoju instytucjom naukowym i kulturalnym oraz wspieranie międzynarodowej współpracy. Potrzebne są także systematyczne działania zwiększające obecność polskich osiągnięć naukowych oraz filmu, muzyki, literatury i sztuki za granicą.
- Trwała deregulacja. Deregulację trzeba kontynuować. Nie może to być jednorazowa akcja ani pomysł, który znika wraz ze zmianą sytuacji politycznej. Państwo powinno stale i regularnie usuwać zbędne obowiązki, upraszczać przepisy i pilnować, by nie powstawały nowe utrudnienia dla firm.
- Współpraca państwa, biznesu i nauki w obronności. Firmy prywatne powinny być angażowane już na etapie planowania potrzeb i nowych technologii, a nie dopiero przy realizacji zamówień państwa. Pozwoli to lepiej wykorzystać potencjał polskich przedsiębiorstw i uczelni, rozwijać nowoczesne technologie oraz wzmacniać krajowe zdolności produkcyjne przemysłu obronnego.
- Przewidywalne zmiany podatkowe. Zmiany podatkowe zwiększające obciążenia przedsiębiorców, w szczególności podnoszące stawki podatku, rozszerzające zakres opodatkowania, ograniczające ulgi lub wprowadzające nowe obowiązki sprawozdawcze i dokumentacyjne powinny wchodzić w życie z co najmniej sześciomiesięcznym vacatio legis. Da to firmom czas na dostosowanie systemów, budżetów i procedur, ograniczając koszty oraz ryzyko błędów. Przedsiębiorcy potrzebują stabilności i przewidywalności.
- Równowaga płci we władzach spółek. Apelujemy o szybkie wprowadzenie w życie przepisów o równowadze płci we władzach spółek. Wybór członków zarządów powinien być otwarty, przejrzysty i oparty na kompetencjach. Równość w pracy wzmacnia firmy, gospodarkę i całe społeczeństwo.
- Polska przyszłości potrzebuje młodych i dialogu. Przyszłość Polski zależy od zaangażowania młodego pokolenia, wspierania rodzin i poprawy sytuacji demograficznej. Ważny jest także otwarty dialog społeczny, który pozwoli przedsiębiorcom aktywnie uczestniczyć w tworzeniu nowoczesnej, innowacyjnej gospodarki, uwzględniającej potrzeby społeczne
- Szybsza transformacja energetyczna. Polska potrzebuje przyspieszenia transformacji energetycznej i długoterminowego planu rozwoju energetyki opartego na takiej strukturze źródeł energii, która zapewni minimalne obciążenie dla środowiska. Oznacza to dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii, rozbudowę i modernizację sieci energetycznych, rozwój magazynów energii oraz wsparcie oszczędzania energii w domach, firmach i instytucjach. Te zmiany wymagają ogromnych inwestycji. Państwo nie powinno nakładać nadmiernych obciążeń finansowych na firmy realizujące transformację energetyczną.
- Nowe instrumenty wzrostu. Musimy szukać nowych instrumentów wzrostu, do których należą między innymi przemysły kreatywne, innowacyjne i przemysł kosmiczny. Największym zasobem Polski na XXI wiek jest kapitał ludzki i innowacyjność społeczeństwa. Najważniejszym zadaniem państwa jest stworzenie najlepszych możliwości rozwoju dla tego potencjału.
Jako uczestnicy Europejskiego Forum Nowych Idei 2026 apelujemy do polskiego rządu, parlamentu, Komisji Europejskiej o działania, które wzmocnią bezpieczeństwo, konkurencyjność i odporność Polski i Europy oraz pozwolą lepiej wykorzystać szanse, jakie przynoszą zmiany technologiczne, gospodarcze i geopolityczne.
Sopot, październik 2026
