W obliczu narastającej rywalizacji między USA, Chinami i Rosją Europa staje przed wyzwaniem określenia własnej strategii geopolitycznej. Zmieniające się relacje transatlantyckie, rosnące wpływy Pekinu i współpraca chińsko-rosyjska skłaniają do refleksji nad europejską autonomią strategiczną, odpornością gospodarczą i bezpieczeństwem w coraz bardziej wielobiegunowym świecie – podkreślali uczestnicy panelu „Wielobiegunowy świat w praktyce: europejska strategia między USA, Chinami i Rosją”.
Prof. Bogdan Góralczyk z Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego podkreślił, że Chiny to cywilizacja przebrana w szaty nowoczesnego państwa. Chiny rozpoczęły reformy w 1978 roku, a wkrótce podobną drogą podążyły Indie. Pod koniec tej dekady największymi gospodarkami świata będą prawdopodobnie USA, Chiny i Indie. Europy nie będzie wśród światowych liderów gospodarczych.
– Chiny planują do 2030 roku stworzyć własny, niezależny system technologiczny. To oznacza nowy etap ich rozwoju i wzmacniania pozycji w świecie. Kraj ten realizuje również plan wielkiego odrodzenia narodu, którego celem jest osiągnięcie ważnych celów rozwojowych do 2049 roku – dodał prof. Góralczyk.
Zdaniem Marcina Bosackiego, sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Europa nie stanie się państwem federalnym. Poszczególne państwa narodowe zachowają swoją niezależność i nie znikną jako odrębne kraje. Unia Europejska będzie raczej funkcjonować na zasadzie konfederacji, czyli współpracy państw.
– Ważne jest jednak, aby Europa działała sprawnie i potrafiła skutecznie konkurować z USA i Chinami. Może współpracować ze Stanami Zjednoczonymi i podążać w podobnym kierunku, jednocześnie rozwijając własną niezależność. USA mają interesy globalne, natomiast Europa skupia się przede wszystkim na zapewnieniu swoim mieszkańcom bezpieczeństwa i dobrobytu – dodał Marcin Bosacki.
Marek Magierowski, były ambasador Polski w USA i Izraelu, ocenił, że wyniki najbliższych wyborów połówkowych w USA, a także kolejnych wyborów prezydenckich, raczej nie przyniosą zasadniczej zmiany w podejściu Waszyngtonu do Rosji. Jak podkreślił, potwierdza to perspektywa historyczna. Niezależnie od tego, czy władzę sprawowali demokraci, czy republikanie, Rosja była postrzegana jako mocarstwo nuklearne, a amerykańska polityka konsekwentnie zakładała próbę ułożenia relacji z Moskwą. Zdaniem Magierowskiego ten kierunek raczej się nie zmieni.
Jak sprawić, by Europa była bardziej skuteczna? Grzegorz Schetyna, senator i były minister spraw zagranicznych, przekonywał, że Unia Europejska musi stać się bardziej zintegrowana, sprawniejsza i aktywniej uczestniczyć w kształtowaniu nowego porządku globalnego. Jak podkreślił, kluczowe znaczenie ma wypracowanie wspólnej strategii w zakresie bezpieczeństwa i rozwoju, która pozostanie niezależna od wyników wyborów i zmian politycznych w poszczególnych państwach członkowskich. – Od tego trzeba zacząć. To kwestia naszego bezpieczeństwa -zaznaczył.
– W ostatnich latach w świecie zachodnim zaszły istotne zmiany. Donald Trump rozbił cywilizację Zachodu na dwa ośrodki. Pierwszy, skupiony wokół Brukseli, odwołuje się do wartości liberalnej demokracji i ochrony praw człowieka. Drugi, z centrum w Waszyngtonie, opiera relacje międzynarodowe przede wszystkim na zasadzie transakcyjności i realizacji własnych interesów. Ten podział przebiega nie tylko między państwami, lecz także w poprzek samych europejskich społeczeństw – powiedziała prof. Karolina Wigura, socjolożka, Kultura Liberalna, Uniwersytet Oksfordzki.
– USA pozostają dynamicznym państwem, nastawionym na szybki rozwój i pomnażanie bogactwa, mimo stosunkowo krótkiej, liczącej około 250 lat historii. Jednocześnie w relacjach transatlantyckich coraz wyraźniej widać napięcia. Europa popełnia wiele błędów, również w polityce wobec Chin. Przykładem może być budowa mostu w Tunezji, finansowana ze środków UE, którą realizują chińskie firmy – skomentowała Patrycja Sasnal, senior professorial fellow, European Neighbourhood Chair, Kolegium Europejskie, Natolin.
Moderatorem panelu był Piotr Kraśko, TVN.
W panelu udział wzięli:
- Prof. Bogdan Góralczyk z Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego
- Marcin Bosacki, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych
- Marek Magierowski, były ambasador Polski w USA i Izraelu
- Grzegorz Schetyna, senator i były minister spraw zagranicznych
- Prof. Karolina Wigura, socjolożka, Kultura Liberalna, Uniwersytet Oksfordzki
- Patrycja Sasnal, senior professorial fellow, European Neighbourhood Chair, Kolegium Europejskie, Natolin
Moderacja: Piotr Kraśko, TVN
