Transformacja energetyczna, mobilność i planowanie przestrzenne – to tylko część wyzwań, które stoją dziś przed samorządami. Jak projektować miasta, które będą bezpieczne, zielone i przyjazne mieszkańcom? O tym podczas jesiennej edycji EFNI 2026 dyskutowali eksperci, którzy zgodnie przyznali, że wszystko zaczyna się od decyzji na poziomie samorządowym, a kluczem do sukcesu są ludzie.
W obecnej sytuacji międzynarodowej najważniejsze dla średniej wielkości miasta wydaje się wzmacnianie odporności społecznej. W tej kwestii trzeba myśleć wielowątkowo, a ważniejsze nawet niż inwestycje są relacje międzyludzkie – mówiła Magdalena Czarzyńska-Jachim, prezydentka Sopotu.
Przyznała, że w dobie dezinformacji, ważne jest, aby mieszkańcy wiedzieli, gdzie szukać informacji i z kim się kontaktować w przypadku kryzysu.
Na inny aspekt budowania odporności w okresie transformacji miast zwracał uwagę Zbigniew Canowiecki, prezydent Pracodawców Pomorza. Zaznaczył, że trzeba budować platformy porozumienia między środowiskiem biznesowym, naukowym i samorządowym. Na Pomorzu, te trzy grupy spotykają się na regularnie podczas specjalnych debat na Politechnice Gdańskiej. Przed biznesem stoją też inne wyzwania, nastawione na dobrostan mieszkańców. Dzięki wprowadzeniu pracy hybrydowej, udało się zadbać o bezpieczeństwo transportowe społeczeństwa na poziomie lokalnym. Ludzie, którzy pracują z domu, zwalniają miejsca w autobusach pozostałym.
O działaniu podczas różnego rodzaju kryzysów mówił też Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska ds. zrównoważonego rozwoju i gospodarki. Jak przyznał: „Zaufanie społeczne jest kluczowe, pytanie, czy wszyscy rozumiemy je tak samo i czy rozumiemy rolę samorządu. Często, gdy mówimy o kryzysach, to myślimy o centralnym zarządzaniu, a jest dokładnie odwrotnie (…) każdy kryzys w sposób efektywny jest rozwiązywany na dole”. Jako przykłady takich działań na poziomie samorządowym podawał m.in. kryzys migracyjny związany z Ukrainą czy pandemię.
O umiejętności rozwiązywania problemów na ogromną skalę przez samorządy mówił też Zygmunt Frankiewicz, senator, przewodniczący Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej. Jego zdaniem, ciężar wzięcia odpowiedzialności za odporność państwa leży właśnie po stronie samorządu.
Na nieco inny aspekt zwracała uwagę prof. Katarzyna Zajda, kierownik Katedry Socjologii Wsi, Miasta i Zmian Społecznych z Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zdaniem, jeśli chodzi o wieś żyjemy w czasach polikryzysu, a jedną z jego twarzy jest depopulacja. Aż 1/3 gmin wiejskich mierzy się ze spadkiem liczby ludności na swoim obszarze. Trudno więc budować kapitał społeczny. Gminy walczą wtedy, by jak najmniej ludzi wyjeżdżało, zachęcają też nowych mieszkańców do osiedlania się na ich terenach. Profesor Katarzyna Zajda przyznała też, Polska zaczyna się na poziomie sołectwa, a rola sołtysa w małych społecznościach jest nie do przecenienia.
Uczestnicy:
- Zbigniew Canowiecki, prezydent, Pracodawcy Pomorza
- Magdalena Czarzyńska-Jachim, prezydentka Sopotu
- Zygmunt Frankiewicz, senator, przewodniczący, Komisja Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej, Senat RP
- Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska ds. zrównoważonego rozwoju i gospodarki
- Prof. Katarzyna Zajda, kierownik Katedry Socjologii Wsi, Miasta i Zmian Społecznych, Uniwersytet Łódzki
Moderacja: Joanna Sawicka, starsza analityczka ds. politycznych, Polityka Insight.
