Podczas panelu EFNI 2026 rozmówcy poruszali tematy związane z rosyjską agresją przeciwko Ukrainie. Dyskusja koncentrowała się wokół wątku przyszłości, biorąc pod uwagę między innymi odwrócenie się Stanów Zjednoczonych od Europy oraz niepewność przyszłości państw europejskich.
Szef ukraińskiego PEN Klubu Vołodymyr Yermolenko podkreślił podczas panelu, że Ukraina nie wie, co się wydarzy tej zimy, nie wie, co wydarzy się jutro. Mamy rozmaite dyskusje na temat przyszłości w naszym kraju, ale wiemy, że Rosja chce pozbawić przyszłości Ukrainę – mówił.
„Chcemy mieć przyszłość bezpieczną, bez imperialnej Rosji. Chcielibyśmy też dać coś Europie, a nie tylko od niej brać” – zaznaczył i dodał, że Ukraińcy zrobią wszystko, żeby osiągnąć cel, którym jest zwycięstwo.
Edwin Bendyk z Fundacji Batorego podkreślił, że Ukraińcy nie tracą przywiązania do demokracji, a ich przywiązanie do wolności jest bardzo silne. Jak mówił, cieszy się, że rządzący rozumieją, iż w strategicznym interesie Polski jest pomaganie Ukrainie. Edwin Bendyk odniósł się również, do jego zdaniem, niepokojących danych. Według CBOS dzisiaj mamy do czynienia z przewagą głosów niechętnych wobec Ukraińców w stosunku do pozytywnych. Czyli – jak mówił – wracamy niestety do „historycznej normy”. Dodał, że należy rozważać, czy niechęć skierowana jest wobec Ukraińców, czy migrantów jako takich – co mogą sugerować inne badania.
Prof. Ola Hnatiuk, ukrainistka i polonistka podkreśliła, że zbliżające się wybory mogą bardzo wpłynąć na to, jak będą wyglądały relacje polsko-ukraińskie. „Nawet w Stanach Zjednoczonych widzimy, jak bardzo gra się kartą ukraińską. Będzie to pokusa nie tylko w wyborach w Polsce, ale i na poziomie europejskim” – mówiła podczas panelu.
Odniosła się również do kwestii przeszłości w budowaniu relacji. Rola przeszłości w obecnej polityce ukraińskiej jest minimalna – zaznaczyła i dodała: „Nie chcemy powtarzać błędów przeszłości, chcemy uwolnić się od złej przeszłości. Potrafimy nazwać zbrodnię – zbrodnią. Nie bójmy się tego”.
Prof. Hnatiuk zwróciła także szczególną uwagę na to, jak wojna kształtuje Ukraińców. „W Ukrainie wszyscy żyją ze świadomością, że jutra może nie być, dlatego to, co możemy zrobić, robimy dzisiaj” – podkreśliła. Kruchość przyszłości jest doświadczeniem egzystencjalnym. „Chodzi o to, żebyśmy pamiętali, jak krucha jest nasza rzeczywistość i tutaj już to nie jest wyłącznie ukraińska perspektywa” – dodała.
W panelu udział wzięli:
- Edwin Bendyk, Fundacja Batorego
- Prof. Ola Hnatiuk, ukrainistka, polonistka
- Vołodymyr Yermolenko, filozof, szef ukraińskiego PEN Klubu
Moderacja: Mateusz Mazzini, Gazeta Wyborcza, Kultura Liberalna
