Polska stworzyła młodym ludziom znacznie lepsze warunki do rozwoju niż te, które mieli ich rodzice na początku transformacji. Dlaczego młodzi nie wykorzystują w pełni możliwości, które daje im współczesna gospodarka? O barierach, perspektywach rozwoju i przedsiębiorczości młodzieży i przede wszystkim wpływu transformacji, dyskutowali uczestnicy panelu podczas jesiennej edycji EFNI 2026.
Spotkanie rozpoczął prof. Leszek Balcerowicz, były wicepremier i minister finansów, który przypomniał historię polskiej transformacji i podkreślił znaczenie roku 1989. Wyróżnił trzy drogi do kapitalizmu: spontaniczny rozwój firm prywatnych, reprywatyzację oraz prywatyzację odziedziczonych firm państwowych, która – jak zaznaczył – wciąż nie została zakończona. Podał w wątpliwość skuteczność dzisiejszych wydatków socjalnych, a także zwrócił uwagę na rolę zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Prof. Antoni Dudek, historyk i politolog związany z SGH, przypomniał sukces polskiej transformacji i zwrócił uwagę, że edukacja młodych ma kluczową rolę w zrozumieniu przedsiębiorczości. Jednocześnie zaznaczył, że młodzież czerpie wiedzę z internetu, w którym transformacja przedstawiona jest jako katastrofa.
Paneliści dyskutowali również o tym, jakich kompetencji potrzebują młodzi w biznesie.
Prezeska zarządu Eko Cyklu Organizacji Odzysku Opakowań S.A. Katarzyna Michniewska dodała, że w dzisiejszych czasach brakuje młodym ludziom elastyczności psychicznej. „Wraz z nowymi problemami, światem wirtualnym, który bardzo nam się rozwija, z hejtem i mobbingiem na przedsiębiorców, zakłamaniem widocznym w świecie wirtualnym – wszystko to powoduje, że potrzeba nam mocnych psychicznie osób” – mówiła Michniewska.
O rozwoju przedsiębiorczości w latach 90. mówił m.in. Marcin Zieliński, prezes FOR. Wspomniał o powszechnych w tamtym okresie koneksjach, umiejętnościach związanych ze sprzedażą na czarnym rynku oraz o tym, że sektor państwowy nie był dostosowany do warunków gospodarki rynkowej. Podkreślił również znaczenie stabilności legislacyjnej. Jak zaznaczył, częste zmiany przepisów zniechęcają młodych ludzi do zakładania własnych firm. Dodał, że przedsiębiorczość może prowadzić do sukcesu, ale wymaga możliwie szerokiej przestrzeni rynkowej.
Czy szkoła może wychować ludzi przedsiębiorczych? Na to pytanie odpowiadał Jan Wróbel, dziennikarz i nauczyciel, który bez wahania stwierdził, że tak. Powołał się przy tym na dane statystyczne dotyczące szkół z okresu rządów Władysława Gomułki i Edwarda Gierka. Według Wróbla szkoła musi angażować zarówno rozum, jak i serce, zmierzyć się z emocją sprawiedliwości oraz uwierzyć w sens transformacji.
Najmłodszy panelista, Michał Zwierzewicz z Akademii Budowania, zauważył, że wielu młodych ludzi aspiruje do bycia przedsiębiorcami i chce korzystać z dostępnych możliwości. Podkreślił również znaczenie wspierania kreatywności, szczególnie w dobie rozwoju sztucznej inteligencji. „Żyjemy w czasach owoców pracy tamtego pokolenia. Jesteśmy dumni i wdzięczni, że możemy z nich korzystać, ale niestety nie utożsamiamy się z tym dorobkiem i nie mamy świadomości, co zostało wtedy zrobione” – zauważył.
Podsumowaniem panelu była refleksja nad potrzebą budowania mostu między pokoleniami – takiego, który pozwoli młodym lepiej zrozumieć, co udało się osiągnąć podczas transformacji, docenić jej dorobek i świadomie korzystać z możliwości, jakie stworzyła.
W panelu wzięli udział:
- Prof. Leszek Balcerowicz, były wicepremier i minister finansów, założyciel FOR
- Prof. Antoni Dudek, historyk, politolog, SGH
- Katarzyna Michniewska, prezes zarządu, Eko Cykl Organizacja Odzysku Opakowań S.A.
- Marcin Zieliński, prezes, FOR
- Michał Zwierzewicz, Akademia Budowania Przyszłości
Dyskusję moderowała: Kornelia Wochna-Frąszczak, założycielka Akademii Budowania Przyszłości, Klub Akademii Liderek
