Przedsiębiorco – musisz więcej! Tak mówi rząd, który szykuje rewolucję w systemie gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Samorządy mają uwagi, ale są „za” systemem rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Na drugim biegunie są sami producenci oraz przedstawiciele organizacji odzysku, którzy obawiają się wzrostu kosztów, spadku efektywności recyklingu czy wreszcie utraty miejsc pracy i likwidacji zakładów.
Rządowy projekt ustawy UC100, o którym debatowano podczas XIV edycji EFNI, zakłada potężne zmiany w procesie gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Z jednej strony to obciążenie kosztami producentów takich opakowań, z drugiej całkowicie państwowy i scentralizowany system zarządzania procesem przetwarzania takich materiałów, którym zarządzać ma NFOŚiGW.
Na początku debaty zaprezentowano tabele z danymi Eurostatu, w których wynika, że kraje z prywatnym modelem recyklingu radzą sobie w tym zakresie najlepiej, a te z państwowym – najgorzej.
Gościem specjalnym panelu była wiceministra klimatu Anita Sowińska, która przekonywała, że projektowany system jest wzorowany na modelu czeskim, który sprawdza się bardzo dobrze. Jak dodawała, choć system w Czechach jest centralny, to obecnie zarządza nim podmiot prywatnym, co w ocenie polskich władz jest błędem, stąd pomysł, by te zadania przejął NFOSiGW. Producenci opakowań krytycznie odnoszą się do tych planów – w opinii Sławomira Brzózka ze Związku Pracodawców EKO-PAK takie rozwiązanie oznacza wzrost kosztów dla firm, brak konkurencyjności i grozi pogorszeniem efektywności recyklingu.
Systemowe zmiany proponowane przez rząd popierane są przez dużą część samorządów i organizacji z nimi związanych. „Bardzo cieszymy się, że projekt ujrzał światło dzienne, popieramy go jako strona samorządowa. Oceniamy go pozytywnie, ale nie bezkrytycznie” – przekonywał Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska z ramienia miasta Gdańsk.
Polemizował on jednak z tezą, że sednem zmian jest centralizacja zarządzania całym systemem: „rewolucja będzie polegała na tym, że to nie tylko mieszkańcy będą ponosili koszty transportu i przetwarzania odpadów, ale też strona producentów będzie ponosiła odpowiedzialność finansową. To jest clue”.
Do sprawy zupełnie inaczej podchodzą przedstawiciele organizacji odzysku opakowań. Jeśli przepisy zostaną zmienione w praktyce zastąpi je NFOŚiGW. „To dla mnie sytuacja, z która ciężko się pogodzić. Zastanawia mnie dlaczego musimy niszczyć wszystko, co zostało przez 25 lat stworzone, dlaczego mamy rewolucję, a nie mamy ewolucji” – mówiła Katarzyna Michniewska, prezes zarządu, Eko Cykl.
Odnosiła się do wspomnianego przez wiceministrę Sowińską systemu czeskiego, jak podkreślała – w tamten system zaangażowani zostali wszyscy przedsiębiorcy. „My jako organizacja stworzyliśmy ponad 2000 zrównoważonych łańcuchów dostaw ze swoimi klientami. Czy to wszystko, co zostało wypracowane ma zniknąć? Czy nie lepiej to udoskonalić i wykorzystać?” pytała Katarzyna Michniewska.
W podobnym tonie wypowiadał się Jakub Tyczkowski prezes zarządu Rekopol „Nie ma mojej zgody, jako Polaka, żeby państwo polskie zabierało mi miejsce pracy, jak również kilkudziesięciu innym osobom w Rekopolu i kilkuset w innych organizacjach odzysku. Ja po prostu tego nie rozumiem i nie kupuję” – mówił. Odrzucał argument o nieefektywności dotychczasowego systemu – jak przekonywał, Polska od ponad 20 lat przekazuje do Eurostatu raporty świadczące o tym, że poziomy recyklingu w kraju są realizowane.
W panelu udział wzięli:
- Sławomir Brzózek, członek zarządu, dyrektor biura zarządu, Związek Pracodawców EKO-PAK
- Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska, Miasto Gdańsk
- Katarzyna Michniewska, prezes zarządu, Eko Cykl Organizacja Odzysku Opakowań S.A.
- Monika Romenska, Regulatory & Public Affairs Manager, Extended Producer Responsibility Alliance
- Jakub Tyczkowski, prezes zarządu, Rekopol Organizacja Odzysku Opakowań S.A.
Gość specjalny – Anita Sowińska, wiceministra Klimatu i Środowiska
Moderacja: Piotr Mazurek, Konfederacja Lewiatan
