Kultura jest fundamentem rozwoju kraju. Z taką tezą przyszli uczestnicy debaty: „Kultura – infrastruktura krytyczna współczesnego państwa”. To właśnie kultura buduje odporność społeczną, wzmacnia tożsamość, chroni pamięć i staje się narzędziem przeciwdziałania dezinformacji. W czasie kryzysów instytucje kultury pełnią rolę strażników znaczeń, a ich działania wpływają na morale, wspólnotę i zdolność społeczeństwa do reagowania na zagrożenia.
Uczestnicy debaty rozmawiali między innymi o tym, dlaczego inwestowanie w kulturę jest inwestowaniem w bezpieczeństwo. Chodzi tu zarówno o ochronę dziedzictwa, rozwój nowoczesnych instytucji, po wspieranie wolnej twórczości, która kształtuje postawy i wartości.
Rozpoczynając wystąpienie wprowadzające do panelu, ministra kultury, Marta Cienkowska powiedziała: „Nareszcie kultura gości na takich forach jak to i za to bardzo dziękuję”. Szefowa resortu kultury dodała, że rozpad państwa zaczyna się od skłócenia wspólnoty, konfliktu pamięci, niszczenia i wypaczania kultury. „Kultura to nie ozdoba państwa, a infrastruktura krytyczna, bo ma moc utrzymywania wspólnoty. Buduje odporność społeczną, bo uczy odczytywania symboli, sensów, daje zasób znajdywania wspólnych odniesień. Kultura jest tym, czym beton dla cegieł – spoiwem konstrukcji”, mówiła ministra i tłumaczyła, że kultury, uczy interpretacji, ułatwia zrozumienia kontekstu, a człowiek, który to rozumie, jest mniej podatny na propagandę. Przemówienie ministry kultury zebrało gromkie brawa zebranych słuchaczy.
Marszałek Senatu RP, Małgorzata Kidawa – Błońska przyznała, że dyskusji o kulturze jest coraz więcej i przychodzi na nie coraz więcej osób. Bo ludzie zdają sobie sprawę, że w tym, w jakim kraju żyjemy, jest duża zasługa kultury.
Beata Stelmach, prezeska Totalizatora Sportowego zwróciła uwagę, że w kontekście kultury trzeba rozmawiać o pieniądzach, bo to wspieranie finansowe wartości, które pozwolą państwu przetrwać przez kolejne stulecia. „Jesteśmy największym mecenasem polskiej kultury”, dodała Beata Stelmach, precyzując, że z każdej złotówki TT przeznacza 19 groszy na sport i kulturę. W ubiegłym roku dało to kwotę blisko 400 mln zł tylko na kulturę.
Prof. Małgorzata Omilanowska, dyrektorka Zamku Królewskiego w Warszawie, przypomniała, że Zamek jest unikatowym symbolem tego, co zgotował XX wiek – wysadzony w powietrze przez Niemców, odbudowany decyzją i pracą polskiego społeczeństwa. Jest symbolem tragedii i siły społeczeństwa – jako wspólnoty. Prof. Omilanowska dodała, że kulturze potrzebne są nie tylko pieniądze, ale także zmiany w prawie, które spowodują, że artyści będą czuli się bardziej bezpieczni, a mecenasi kultury będą mieć łatwiejszą działalność.
Zdaniem prelegentów, kultura musi być rozpowszechniana wszędzie – w domu, w szkole, na podwórku, w muzeach, to wszystko buduje społeczeństwo obywatelskie. Ta odporność musi być budowana codziennie, a nie tylko w czasach trudnych i niebezpiecznych. Ale to nie może być tylko zamknięty krąg wartości. Ważnym elementem jest też otwartość, tolerancja i ciekawość świata.
W panelu wzięli udział:
– Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego
– Marcin Bosacki, sekretarz stanu, Ministerstwo Spraw Zagranicznych
– Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałek, Senat Rzeczypospolitej Polskiej
– Prof. Małgorzata Omilanowska, dyrektor, Zamek Królewski w Warszawie
– Beata Stelmach, prezes, Totalizator Sportowy
Moderacja: Paweł Potoroczyn, dyrektor, Europejska Stolicy Kultury Lublin 2029
