Młodzi dorastają w świecie nieustannej łączności, presji i nadmiaru bodźców. Jak zadbać o ich zdrowie psychiczne, nie sprowadzając problemu wyłącznie do czasu spędzanego przed ekranem? Uczestnicy panelu podczas EFNI 2026 wskazywali, że potrzebna jest nie tylko edukacja cyfrowa i dostęp do specjalistów, lecz także silniejsze relacje, mądre wsparcie dorosłych oraz środowisko, które pozwala młodym odpoczywać, rozwijać się i bezpiecznie przeżywać emocje.
Katarzyna Lubnauer, sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, zwróciła uwagę na potrzebę edukacji dzieci w zakresie bezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Podkreśliła, że choć w świecie rzeczywistym obowiązują określone zasady, dzieci nie zawsze otrzymują równie skuteczne wskazówki dotyczące funkcjonowania w przestrzeni cyfrowej. Ważną rolę odgrywa edukacja zdrowotna, wprowadzona do szkół w ubiegłym roku.
„Zmieniliśmy też podstawę programową z WF-u, żeby tego ruchu było więcej” – dodała. Lubnauer zaznaczyła również, że konieczne jest kształtowanie zasad higieny cyfrowej. Jak wskazała, według jednego z raportów dzieci spędzają w internecie średnio cztery i pół godziny dziennie, a inne badanie mówi nawet o sześciu godzinach. Zachęcała rodziców, by interesowali się aktywnością dzieci w mediach społecznościowych. „Usiądźcie z tym dzieckiem, wejdźcie na jego TikToka i Instagrama i poscrollujcie razem z nim” – apelowała, podkreślając, że dzięki temu dorośli mogą lepiej poznać treści, z którymi stykają się młodzi. Wśród działań wspierających zdrowe nawyki wymieniła codzienne wyjścia przedszkolaków na świeże powietrze oraz ograniczenia dotyczące przynoszenia telefonów komórkowych do szkół podstawowych. Zwróciła też uwagę na rolę edukacji zdrowotnej w przeciwdziałaniu uzależnieniom i zachęcaniu do aktywności poza ekranem. „Odklej się od ekranu, zacznij żyć offline” – podkreśliła. Lubnauer zaznaczyła również, że zdrowie psychiczne jest ściśle powiązane z aktywnością fizyczną. Poinformowała, że liczba psychologów w polskich szkołach wzrosła dwuipółkrotnie. Podkreśliła także rolę rodziców w kształtowaniu nawyków, które towarzyszą dzieciom przez całe życie.
Justyna Rysiak, prezes Fundacji MultiSport, zwróciła uwagę na to, co tracimy, spędzając zbyt dużo czasu przed ekranami. Wskazała na ograniczenie zdolności poznawczych i utratę czasu, a także podkreśliła, że technologia odbiera rodzicom uwagę, którą powinni poświęcać dzieciom. Zaznaczyła również, że jako społeczeństwo zbyt mało się ruszamy, a aktywność fizyczna ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie psychiczne. To właśnie dobrostan jest tym pozytywnym efektem tego, że zaczynamy się ruszać. „Zacznijmy od siebie” – zaapelowała.
Karolina Szymańska, autorka książki „ChodźMY na dwór!” i edukatorka outdoorowa, podkreśliła, że kluczową rolę w zachęcaniu dzieci do aktywności na świeżym powietrzu odgrywają rodzice. „Same dzieci nie wyjdą na dwór, jeśli nie ma tam ich rodziców, przyjaciół, jeśli nie ma tam przykładu” – zaznaczyła. Zachęcała do rozpoczynania od małych kroków i codziennych aktywności. „Zacznijmy od małych wypraw – załóżmy buty, kurtkę przeciwdeszczową, jeśli pada. Samo wyjście do natury na 20 minut dziennie daje prawdziwy efekt” – przekonywała. Zwróciła również uwagę na znaczenie rodzinnych nawyków. Jeśli dzieci widzą, że rodzice jeżdżą na rowerze, same chętniej uczą się tej aktywności i traktują ją jako naturalny element codzienności. Jak podkreśliła, warto szukać prostych okazji do ruchu, na przykład wysiąść z autobusu jeden przystanek wcześniej i pozostałą część drogi pokonać pieszo. „Nasze dzieci potrzebują nas, naszej obecności i czasu. Wychowujemy dzieci dla świata, nie dla siebie” – dodała.
Senatorka Ewa Monika Kaliszuk zwróciła uwagę na rolę dorosłych w kształtowaniu codzienności dzieci. „My, dorośli, kreujemy życie dzieci” – podkreśliła. Zaznaczyła, że często wyręczamy najmłodszych wybierając wygodniejsze rozwiązania, takie jak podwożenie ich wszędzie samochodem czy podawanie telefonu podczas posiłku. Kaliszuk podkreśliła również znaczenie kultury organizacyjnej szkoły. Wskazała na zalety modelu edukacji opartego na informacji zwrotnej (zamiast tradycyjnego oceniania), który może wspierać rozwój dzieci i ich motywację do nauki.
Zdrowie psychiczne młodych zależy nie tylko od tego, jak korzystają z ekranów, lecz także od tego, czy mają wokół siebie relacje, wsparcie i przestrzeń do bycia sobą poza światem cyfrowym.
W panelu wzięli udział :
- Katarzyna Anna Lubnauer, sekretarz stanu, Ministerstwo Edukacji Narodowej
- Ewa Monika Kaliszuk, senatorka, Senat RP
- Justyna Rysiak, prezes, Fundacja MultiSport
- Karolina Szymańska, autorka książki „ChodźMY na dwór!”, edukatorka outdoorowa
Moderacja: Paweł Czuryło, szef Pionu Ekonomia, Rzeczpospolita
