Około 20 mld euro niewykorzystanych środków z programu SAFE wróci do podziału między państwa UE – zapowiedziała wiceszefowa MON Magdalena Sobkowiak-Czarnecka podczas Europejskiego Forum Nowych Idei w Sopocie. Polska rozważa sięgnięcie po te pieniądze.
Magdalena Sobkowiak-Czarnecka powiedziała, że środki programu SAFE, które wrócą do nowej puli, to fundusze niewykorzystane przez inne państwa członkowskie. Wiceminister wyjaśniła, że Polska ma zakontraktować całą przyznaną do tej pory pulę. „To, co z mojego punktu widzenia jest ważne, to to, żebyśmy przeszli z mechanizmu pożyczkowego do mechanizmu grantowego i na to liczę w nowym budżecie unijnym” – podkreśliła Magdalena Sobkowiak-Czarnecka.
O rosnącym zainteresowaniu sektora bankowego kwestią finansowania obronności mówiła Elżbieta Czetwertyńska, prezes Citi Handlowy. „Nie tylko, że obronność nie jest cenzurowana, ale można powiedzieć, że banki stoją w kolejce, żeby finansować obronność” – zaznaczyła. Podkreśliła, że dostępny kapitał przewyższa dziś potrzeby finansowania branży. Problemem pozostaje ryzyko związane z wojną, którego banki nie mogą w całości przejąć. Dlatego – jak mówiła prezes Czetwertyńska – znaczenie mają gwarancje i ubezpieczenia oferowane przez instytucje publiczne, takie jak KUKE.
Prof. Jacek Siewiera, były szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, zwracał uwagę, że skutków działań wojennych nie sposób wiarygodnie wycenić. Proponował rozwijanie finansowania zdolności firm do szybkiego zwiększenia produkcji, także wtedy, gdy zmieniają się potrzeby wojska i technologie. Minister Sobkowiak-Czarnecka zaznaczyła, że taki mechanizm działa już w MON, a Polska rozmawia o podobnym rozwiązaniu z Komisją Europejską.
Janusz Cichoń, przewodniczący sejmowej Komisji Finansów Publicznych, mówił o pracach nad zwiększeniem możliwości udzielania poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa oraz poszerzeniem uprawnień KUKE, również o ubezpieczanie kontraktów krajowych. Przypominał zarazem, że SAFE jest pożyczką, którą trzeba spłacić, a państwo musi finansować także ochronę infrastruktury krytycznej.
Europoseł Janusz Lewandowski mówił o przesuwaniu unijnych priorytetów w stronę obronności i o przyszłych kosztach zadłużenia oraz wsparcia Ukrainy. Sobkowiak-Czarnecka sprzeciwiała się ograniczaniu zakupów z unijnych środków wyłącznie do europejskich dostawców. Jej zdaniem wojsko musi mieć możliwość wyboru najlepiej odpowiadającego jego potrzebom sprzętu.
Dyskutowano też o technologiach podwójnego zastosowania, użytecznych zarówno dla armii, jak i odbiorców cywilnych. Elżbieta Czetwertyńska wskazywała, że takie projekty łatwiej finansować w dłuższym okresie.
W panelu uczestniczyli:
- Janusz Cichoń, poseł, przewodniczący, Komisja Finansów Publicznych, Sejm RP
- Elżbieta Czetwertyńska, prezes zarządu, Citi Handlowy
- Janusz Lewandowski, poseł, Parlament Europejski
- Prof. Jacek Siewiera, były szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego
- Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, sekretarz stanu, Ministerstwo Obrony Narodowej
Moderacja: Prof. Ryszard Machnikowski, dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, Uniwersytet Łódzki
