Polska stoi przed wyzwaniem pogodzenia rosnących wydatków publicznych, w tym rekordowych nakładów na obronność, z możliwościami gospodarki i potrzebami rozwojowymi. Uczestnicy panelu dyskutowali, co zrobić, żeby utrzymać w najbliższych latach szybki wzrost gospodarczy.
Prof. Marcin Piątkowski z Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie przekonywał, że złoty wiek polskiej gospodarki wciąż trwa, a wzrost gospodarczy nie wyhamuje z dnia na dzień. W jego ocenie w ciągu najbliższej dekady Polsce nie grozi gospodarcza katastrofa, a dochody Polaków, mierzone siłą nabywczą, mogą osiągnąć 100 proc. średniej unijnej. Jak podkreślał, już dziś powinniśmy dyskutować o tym, co zrobić, by do 2040 r. dogonić pod tym względem Niemcy.
Z oceną prof. Marcina Piątkowskiego nie zgodził się prof. Grzegorz W. Kołodko, były wicepremier i minister finansów. Jego zdaniem Polska nie ma spójnej strategii gospodarczej, a pogarszająca się sytuacja geopolityczna i uwarunkowania wewnętrzne wymagają zasadniczej zmiany kursu rządu. Kluczowe znaczenie powinien mieć zrównoważony rozwój.
Prof. Kołodko ostrzegł, że jeśli polityka gospodarcza nie ulegnie zmianie, obecna koalicja może przegrać najbliższe wybory. Zwrócił również uwagę na brak w rządzie głównego ekonomisty, który wyznaczałby kierunki działań zapobiegających kryzysowi – najpierw finansowemu, następnie gospodarczemu, a w konsekwencji politycznemu. – Jeszcze nie jest za późno – dodał.
Polska odniosła sukces gospodarczy, ale wciąż mierzy się z poważnymi problemami i wyzwaniami. Jak wskazywał Sławomir Dudek, ekonomista i przewodniczący Rady Fiskalnej, jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest stan finansów publicznych oraz brak spójnego planu konsolidacji fiskalnej. Zwrócił uwagę, że Polska ma obecnie szóste najwyższe wydatki publiczne w Unii Europejskiej, wyprzedzając pod tym względem nawet Szwecję, a jednocześnie jej dochody pozostają zbyt niskie.
– Polityczne elity znalazły się w impasie, dlatego konieczne jest porozumienie ponad podziałami w sprawie dopuszczalnej skali deficytu budżetowego – stwierdził.
Alicja Defratyka, ekonomistka i autorka projektu Ciekaweliczby.pl, przywołała szereg danych wskazujących na sukces gospodarczy Polski, nie pomijając jednocześnie wyzwań, z którymi mierzy się kraj. Wzrost gospodarczy ma w tym roku sięgnąć imponujących 3,6 proc. Polakom żyje się coraz lepiej, rosną realne wynagrodzenia, a odsetek osób subiektywnie odczuwających ubóstwo maleje. Stopa zatrudnienia osiągnęła historycznie najwyższy poziom, a przeciętny Polak jest zamożniejszy niż 85 proc. ludności świata. Pozytywny obraz nie oznacza jednak, że polska gospodarka jest wolna od problemów. Wśród najważniejszych wyzwań Defratyka wymieniła niedobór rąk do pracy, starzenie się społeczeństwa oraz zbyt niskie nakłady na badania i rozwój.
Janusz Steinhoff, były wicepremier i minister gospodarki, zwrócił uwagę na problemy polskiego przemysłu, wskazując na brak konkurencji na rynkach energii. Jego zdaniem wysokie zyski Orlenu i innych firm energetycznych są konsekwencją ograniczonej konkurencji. Podkreślił, że około 90 proc. rynku gazu znajduje się w rękach jednej państwowej spółki, co określił jako skandal. Podobna sytuacja, jak zaznaczył, występuje na rynku energii elektrycznej. Brak konkurencji przekłada się na wysokie ceny prądu, dlatego państwo powinno aktywnie przeciwdziałać monopolom. Były wicepremier krytycznie ocenił również stan finansów publicznych, określając go jako tragiczny.
Jak podkreślił Witold Szpak, senior loan officer w Europejskim Banku Inwestycyjnym w Polsce, obecny wzrost inwestycji nie jest zjawiskiem jednorazowym. W najbliższych latach należy spodziewać się dalszego przyspieszenia inwestycji i wzrostu liczby nowych projektów. W 2025 r. wartość finansowania była o 40 proc. wyższa niż rok wcześniej.
– Europejski Bank Inwestycyjny przeznacza na inwestycje w Europie 100 mld euro. Kluczowe jest jednak nie tylko zwiększanie nakładów, ale przede wszystkim bardziej przemyślane i efektywne inwestowanie. Dostęp do finansowania na polskim rynku nie stanowi głównego problemu. Wyzwaniem pozostaje natomiast jakość projektów inwestycyjnych oraz stopień ich przygotowania i zaawansowania – podsumował.
W panelu uczestniczyli:
Alicja Defratyka, ekonomistka, autorka projektu ciekaweliczby.pl
Sławomir Dudek, ekonomista, przewodniczący Rady Fiskalnej
Prof. Grzegorz W. Kołodko, były wicepremier i minister finansów
Prof. Marcin Piątkowski, Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie
Janusz Steinhoff, były wicepremier i minister gospodarki
Witold Szpak, senior loan officer, Europejski Bank Inwestycyjny w Polsce
Panel moderował Mariusz Zielonka, Konfederacja Lewiatan.
