Czy parytety w biznesie to wymuszony obowiązek czy racjonalna inwestycja? Eksperci podczas panelu na EFNI zgodzili się, że nie będzie równości płci na najwyższych stanowiskach bez twardych regulacji. Prawne impulsy muszą iść w parze z edukacją – tylko wtedy firmy wykorzystają pełen potencjał kobiet.
Debatę otworzyła Alicja Wejdner-Cichy, ekspertka ds. DEI (Diversity, Equity, Inclusion) z Konfederacji Lewiatan. W wystąpieniu zmierzyła się z argumentami, jakie padają w dyskusji przeciwko dyrektywie Women on Boards. Kluczowym problemem w Polsce są stereotypy. Przy czym często są one nieuświadomione i dlatego regulacje są konieczne, aby zmienić sytuację kobiet. Na przykład w badaniu nad stereotypami, Polska znalazła się na 3. miejscu wśród krajów europejskich, jeśli chodzi o poparcie dla stwierdzenia, że kobiety nie są wystarczająco ambitne. Aż 45 % osób w Polsce zgadza się (1. miejsce w UE), że kobiety na stanowiskach kierowniczych nie wykazują wystarczającego autorytetu. Ekspertka przekonywała, że doświadczenia innych krajów UE pokazują, że kraje, które wprowadziły twarde kwoty mają najwyższy udział kobiet w organach spółek giełdowych.
Profesor Elwira Gross-Gniot z Uniwersytetu Warszawskiego, pytała co jest głównym czynnikiem blokującym kobiety do wejścia na najwyższe stanowiska? Wiele czynników: postawy i modele społeczne, edukacja, wychowanie, kultura organizacyjna. Każdy z nich jest równie ważny. Profesor przekonywała, że musimy się zastanowić na co mamy wpływ i jak kreować zmianę. Jeśli nie działają łagodne mechanizmy musimy wprowadzić mechanizmy o charakterze twardym – czyli legislacyjnym. W Polsce widzimy, że miękkie mechanizmy nie zadziałają. Badanie przeprowadzone przez zespół prof. Gross-Gniot pokazały, że ustawodawstwo musi być punktem wyjścia. Przymus legislacyjny i przymus społeczny (czyli np. korporacje narzucające kulturę organizacyjną małym firmom) są pierwszą przesłanką, sprzęgłem, który uruchomi mechanizm zmiany. W kolejnym etapie – według badania – zacznie się pozytywne naśladownictwo, a potem uczenie się i eksperymentowanie. Profesor przekonywała, że w kwestii równouprawnienia kobiet nie ma innego rozwiązania niż legislacja. Miękka polityka, mówienie, dyskutowanie tworzy zbyt powolną zmianę.
Innego zdania była Joanna Knapińska, prezes Rządowego Centrum Legislacji. Przekonywała, że ważniejsza od legislacji jest edukacja i rozwiązania miękkie. Knapińska przestrzegała: byłabym wyjątkowo ostrożna przy tej legislacji, bo ona nie służy wszystkim kobietom; kobiety bywają obrażone parytetami. Oczywiście jest konieczność implementowania dyrektywy i ona będzie wprowadzona – przepisy wprowadzające dyrektywę Women on Boards są już na etapie Rady Ministrów. Dobrze zapisany przepis będzie skuteczny, również ze względu na sankcje. Ale bez edukacji to będzie tylko regulacja, która jest wypełniana bez przekonania.
Marek Kardach, reprezentujący Akademię Przywództwa Henryki Bochniarz, wyraził stanowcze zdanie, że parytety to konieczność. Dowodził: jeśli są badania które pokazują, że przeciętna kobieta w Polsce jest lepiej wykształcona od mężczyzny i nie korzystamy z całej populacji, to znaczy, że marnujemy część zasobów – nie wykorzystujemy ich optymalnie. Niestabilny system stabilizuje się stabilnymi rozwiązaniami. Dlatego interwencja legislacyjna jest potrzebna, bo jest racjonalna, biznesowo uzasadniona i społecznie korzystna.
Jaką rolę do odegrania mają mężczyźni jako nadreprezentowana płeć na rynku? Kardach przekonywał, że dużą, bo obecnie to oni kształtują kulturę organizacyjną przedsiębiorstw. Stwierdził: mamy interwencje na rynku finansowym, parytet to dokładnie to samo – po tym jak parytet ustabilizuje sytuację, możemy go zwolnić.
W podsumowaniu prelegenci zgodzili się, że odpowiedzią na nierówności płciowe w biznesie powinny być dwie ścieżki: regulacja i edukacja. Małgorzata Mroczkowska – Horne zachęcała: wykorzystajmy potencjał liderek, nie kierujmy się płcią, ale uwzględniajmy parytety, edukujmy. Dane pokazują jasno – tam gdzie jest różnorodność, mamy dużo lepsze wyniki.
Uczestnicy:
- Alicja Wejdner-Cichy, Konfederacja Lewiatan
- Ewa Dolińska, zastępca dyrektora, Biuro Ministra, Ministerstwo Aktywów Państwowych
- Elwira Gross-Gniot, Fundacja Uniwersytetu Warszawskiego, Wydział Zarządzania, UW
- Joanna Knapińska, Rządowe Centrum Legislacji
- Marek Kardach, Akademia Przywództwa Henryki Bochniarz
Moderacja: Małgorzata Mroczkowska-Horne, dyrektor generalna, Konfederacja Lewiatan
