Miasta stanowią jeden z kluczowych elementów w dążeniu do neutralności klimatycznej. W raporcie „ORLEN dla miast” przedstawiamy wyzwania i szanse stojące przed polskimi miastami w obliczu unijnych planów transformacji. Zwracamy uwagę, jak bardzo istotna jest współpraca samorządów i biznesu we wdrażaniu strategii transformacji zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Europejski Zielony Ład ma znaczący wpływ na rozwój polskich miast. Unijny plan Fit for 55 ma doprowadzić przed końcem tej dekady do istotnych zmian w obszarze gospodarki, ochrony środowiska i infrastruktury publicznej, które obejmą także polskie miasta i samorządy.
Wyzwania polskich miast
Miasta są motorem napędowym gospodarki. Odpowiadają obecnie za ponad 60% PKB Polski. Z jednej strony przyciągają inwestycje i są źródłem innowacji, z drugiej – mierzą się z wyższymi kosztami utrzymania (szczególnie związanymi z mieszkalnictwem). W tym kontekście, transformacja energetyczna i poprawa efektywności energetycznej stają się kluczowym elementem poprawy jakości życia mieszkańców miast.
Miasta są szczególnie narażone na skutki zmiany klimatu. Powodzie, susze czy fale upałów to tylko niektóre z występujących w nich zagrożeń. Ich częstotliwość będzie się w najbliższych latach nasilać. Miasta generują także znaczną część odpadów komunalnych, z których ok. 40 % jest poddawanych recyklingowi. Jest to wyniki daleko odbiegającym od unijnych wymogów. Według tzw. dyrektywy odpadowej, do 2030 roku udział ten na poziomie kraju ma wzrosnąć do 60%.
Starzejące się społeczeństwo i duża liczba mieszkańców miast powodują, że infrastruktura publiczna (w tym transport, opieka zdrowotna czy mieszkalnictwo) są coraz bardziej przeciążone.
Zmierzenie się z wymienionymi wyzwaniami gospodarczymi, środowiskowymi czy społecznymi wymaga nie tylko inwestycji, ale także systemowej zmiany myślenia o planowaniu miast i zarządzaniu nimi.
Od smart cities do zrównoważonych miast
Koncepcja inteligentnych miast (smart cities) zrodziła się w latach 60. i 70. ubiegłego wieku i ewoluowała z biegiem czasu. Współczesne inteligentne miasta łączą korzyści technologii cyfrowych z dążeniem do zrównoważonego rozwoju i zaangażowania społecznego. W związku z odpowiedzialnością miast za większość zużycia energii i emisji na kontynencie, Unia Europejska wywiera na nie coraz większą presję regulacyjną w kierunku niskoemisyjnej transformacji. Równocześnie Wspólnota tworzy programy i fundusze na rzecz zrównoważonego rozwoju, z których korzysta wiele polskich miast i samorządów.
Dobre praktyki na świecie
Kluczowe działania na świecie koncentrują się na rozwoju inteligentnych systemów zarządzania energią, zeroemisyjnego transportu i poprawie efektywności energetycznej. Przykładowo, są to projekty takie jak system Power-to-Heat, zastosowany w Wiedniu, który przetwarza nadwyżki energii elektrycznej na ciepło dla sieci miejskich. Z kolei władze Nowego Jorku zainwestowały w inteligentne kosze na śmieci „Bigbelly”, które usprawniają gospodarkę odpadami poprzez optymalizację ich zbiórki.
Rola partnerstw B2G
Dekarbonizacja i transformacja to sport drużynowy. Bez współpracy władz samorządowych, społeczeństwa i biznesu nie da się zrealizować kluczowych celów klimatycznych. Kluczem do sukcesu jest pogłębiona współpraca publiczno-prywatna i szerokie zaangażowanie mieszkańców, którzy powinni współtworzyć i być odpowiedzialnymi za przestrzeń, w której żyją. W tym kontekście, koncepcja B2G (Business-to-Government) odgrywa decydującą rolę w budowaniu efektywnej współpracy między przedsiębiorstwami a administracją publiczną, której zadaniem jest wspólne osiąganie celów społecznych i środowiskowych.
ORLEN dąży do wzmocnienia partnerstw B2G z miastami, oferując innowacyjne rozwiązania, które wspierają transformację energetyczną. W naszym portfolio znajdują się projekty realizowane we współpracy z samorządami, takie jak stacje wodorowe czy inteligentne i energooszczędne oświetlenie. Naszym raportem „ORLEN dla miast” chcemy zmotywować miasta i samorządy do bliższej współpracy w formule B2G na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Stanisław Barański
Dyrektor
Biuro Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji Energetycznej
