Egoizm państw członkowskich rośnie, w coraz większej części Starego Kontynentu króluje populizm, wzmacniane są nurty sceptyczne wobec wspólnotowych mechanizmów, mamy demograficzną zapaść i trudny jak nigdy dialog z USA. Jak na tym tle rysuje się przyszłość Unii Europejskiej? Swoimi wizjami nadchodzących czasów dzielili się uczestnicy piątkowego panelu na Europejskim Forum Nowych Idei.
– Potrzebujemy, z uwagi na charakter obecnej sytuacji, bardzo odważnego spojrzenia w przyszłość. Nie możemy w nią patrzeć z trwogą – rozpoczęła dyskusję prof. Danuta Hübner, była komisarz UE ds. polityki regionalnej.
– Świat idzie w kierunku nowego koncertu mocarstw. Będzie kilka wektorów siły. Dla zachodnich Europejczyków będzie to o tyle radykalna zmiana, że nie będą to tylko mocarstwa zachodnie – powiedziała Małgorzata Bonikowska z Centrum Stosunków Międzynarodowych. Jej zdaniem, powinno to być dla Unii wezwanie do działania. – Nasi zachodni koledzy muszą pogodzić się z faktem, że wewnątrz mamy 27 krajów, a nie tylko dwa czy sześć. Założyciele nie są przyzwyczajeni do tak dużego grona. Ale jednocześnie to jest też wielki potencjał. W budowaniu globalnego porządku tak, żeby pozycja Europy się obroniła, bardzo dużą rolę odegrać mogą kraje młodsze stażem w tej organizacji. Bo ona potrzebuje zmian – dodała Małgorzata Bonikowska.
– Gdy narasta eurosceptycyzm, to nie wszystko jest proste – zaznaczył profesor Paweł Wojciechowski, przewodniczący Rady Programowej Instytutu Finansów Publicznych.
– Od myśli i idei do realizacji droga daleka. Ale wykorzystajmy ten kryzys do tego, żeby był katalizatorem pozytywnej zmiany. Agresja jednoczy, pytanie czy doprowadzi do pogłębienia integracji? I czy doprowadzi do solidarności? Przecież każda unia jest jednak wspólnym, kolektywnym podmiotem – dodał Paweł Wojciechowski. Jak zaznaczył, tego typu elementem w obecnej sytuacji w naturalny sposób będzie budowa własnego przemysłu obronnego, ale nie na zasadzie nacjonalizacji. – Wręcz przeciwnie, z dużym zaangażowaniem przemysłu prywatnego oraz silnym local content – podkreślił profesor.
Był minister do spraw europejskich Konrad Szymański zwrócił uwagę na to, że przy wielu zastrzeżeniach do polityki unijnej jej podstawy są wciąż bardzo silne. – Gdybyśmy zrobili sobie w głowach eksperyment i pomyśleli, co by było, gdybyśmy nie mieli wspólnego rynku, to dopiero wtedy dowiedzielibyśmy się, co oznacza pozostanie samemu w dzisiejszym świecie. Co oznacza rola klienta wobec starych i nowych mocarstw. W Unii Europejskiej jest bardzo wiele rzeczy do poprawienia, często zrobionych na własne życzenie, ale nie jest tak, że zaczynamy od zera. A mam wrażenie, że za często brniemy w scenariusz tego, że jesteśmy całkowicie bezradni. Nie jesteśmy – zaznaczył Konrad Szymański.
Piotr Buras, dyrektor biura ECFR w Warszawie był pytany o najważniejsze wyzwania, przed którymi stoi Unia Europejska. – Migracja jest jednym z trzech kluczowych tematów politycznych w dzisiejszej Europie, które pokazują że w UE będziemy mieli do czynienia w najbliższych latach z innym procesem integracji niż do tej pory. Kolejne to obronność i podatki. Musimy ściślej współpracować ze sobą w tych sprawach. Musimy mieć więcej pieniędzy na te cele. Problem polega na tym, że wszystkie te kwestie są powiązane z suwerennością państw członkowskich. Stąd ogromne napięcie między tymi celami a tym, co rządy państw członkowskich są w stanie zrobić – powiedział Piotr Buras.
Maciej Witucki z Konfederacji Lewiatan powiedział, że Europa kojarzy nam się za każdym razem z wartościami. – A ja chciałbym, żeby kojarzyła się ze środkiem do ochrony wartości, na których nam zależy. Taką wartością jest bezpieczeństwo. Żaden kraj europejski, może poza Francją, nie będzie w stanie sam się obronić bez sojuszu. Bez środka w postaci jednolitego rynku i federalizacji biznesu europejskiego nie mamy najmniejszych szans. A w obronie gospodarczej nawet francuskie bomby atomowe nie pomogą – stwierdził Maciej Witucki. Przypomniał o potrzebie deregulacji na szczeblu unijnym, na co jest coraz większe zrozumienie społeczne w Europie.
W dyskusji wzięli udział:
- Małgorzata Bonikowska, prezes Centrum Stosunków Międzynarodowych,
- Piotr Buras, dyrektor biura ECFR w Warszawie,
- Konrad Szymański, były minister ds. Unii Europejskiej,
- Maciej Witucki, przewodniczący Rady Głównej Konfederacji Lewiatan
- prof. Paweł Wojciechowski, przewodniczący Rady Programowej Instytutu Finansów Publicznych.
Rozmowę moderowała prof. Danuta Hübner, ekonomistka, komisarz UE ds. polityki regionalnej (2004-2009).
