Czy Europa zdoła połączyć ambicje klimatyczne z utrzymaniem pozycji w globalnym wyścigu technologicznym? To jedno z najważniejszych wyzwań dla gospodarki Starego Kontynentu. Poprzeczka klimatyczna została zawieszona bardzo wysoko, ale okazuje się, że przy globalnej rywalizacji z takimi mocarstwami jak Chiny – być może ta poprzeczka będzie musiała zostać obniżona. Państwo Środka, jako nowa globalna potęga, opierająca się na metalach ziem rzadkich i ogromnych państwowych subsydiach, nie tylko rzuciła wyzwanie zachodniej cywilizacji, ale już teraz bije na głowę Europę w wielu aspektach innowacyjności. Jaką drogę obrać w tym globalnym wyścigu, by zadbać zarówno o klimat, ale nie zdusić gospodarki? Pomysłów na poradzenie sobie z tym problemem szukali eksperci, aktywiści, przedstawiciele biznesu i politycy podczas panelu na EFNI.
– Ten europejski dylemat jest z nami nieustannie – rozpoczęła swoje wystąpienie ministra klimatu i środowiska. Paulina Henning-Kloska w centrum uwagi postawiła polską gospodarkę. Jej zdaniem przełom, którego jesteśmy świadkami, można porównać do przejścia Polski z gospodarki centralnie planowanej do gospodarki wolnorynkowej. Kolejnym wyzwaniem jest zatem zdekarbonizowanie rodzimej gospodarki tak, by zapewnić dobrobyt obywatelkom i obywatelom naszego kraju.
Henning-Kloska zaznaczyła, że brak transformacji oznacza uzależnienie od obcych paliw kopalnych. Do tego dochodzi walka ze smogiem, która wynosi około 100 mld złotych rocznie. Kosztem gospodarki “starego typu” są również skutki katastrofy klimatycznej takie jak intensywne i nagłe zjawiska pogodowe, jak powódź czy susza prowadząca do blackoutów.
Jednak wystąpienie przedstawicielki rządu było tylko preludium do emocjonującej dyskusji o wyzwaniu klimatyczno-gospodarczym.
Klimat kontra gospodarka
– Obserwuję miotanie się od ściany do ściany. Na początku byliśmy bardzo ambitni, ale nie byliśmy świadomi kosztów. (…) Jest ryzyko, że zaraz dojdziemy do drugiej ściany. Mam nadzieję, że spowolnienie ścieżki, którą podążamy, będzie postrzegane przez pryzmat efektywności. Widzę poważne wyzwanie, ale nie zgadzam się, by niektóre rzeczy nazywać kosztami – mówił dosadnie Sławomir Dudek, wykładowca na SGH, przedstawiciel Instytutu Finansów Publicznych oraz Zakładu Badań Koniunktury Gospodarczej.
Według europosła Dariusza Jońskiego trzeba zachować balans pomiędzy ochroną środowiska a konkurencyjnością gospodarki. Jako przykład podał transport. W branży motoryzacyjnej pracuje 13 milionów mieszkańców Europy; również w Polsce. To 7% PKB dla Polski, która produkuje części. Jak zauważa Joński: chińskie, dotowane auta zalewają europejski rynek i stanowią ogromną konkurencję dla europejskiego przemysłu motoryzacyjnego.
– W przyszłym roku wjadą tu chińskie auta premium. Nie mamy dużo czasu – ostrzega eurodeputowany. Jego zdaniem cel, jaki wyznaczyła sobie Europa, czyli koniec sprzedaży aut spalinowych do 2035 roku jest nierealny.
Sandra Parthie, przewodnicząca sekcji ds. jednolitego rynku w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym apelowała o to, by nie traktować tego dylematu jako wybór. Jej zdaniem powinniśmy robić wszystko, by walczyć o ochronę klimatu, jednocześnie nie zaniedbując rozwoju gospodarki. Zaznaczyła przy tym rolę EKES w Brukseli. Komitet zrzesza wszystkich przedstawicieli organizacji pracodawców, organizacji pracowniczych i organizacji pozarządowych w celu wspólnego omawiania tematów i znajdowania sposobów na wspólne działanie, angażujące wszystkich zainteresowanych.
Perspektywa konsumentów
Głos w tej sprawie zabrała Marina Dubakina, prezeska i dyrektorka generalna ds. zrównoważonego rozwoju, IKEA Retail, która zaznaczyła, że panel jest bardzo zróżnicowany, ale tu trzeba pokazać także perspektywę konsumentów i i klientów.
– Reprezentując markę zorientowaną na klienta, zauważam, że w ciągu ostatnich czterech lat po pandemii COVID-19 zaobserwowano prawdziwy kryzys kosztów życia w Polsce . Pomimo odnotowanego wzrostu płac, konsument został naprawdę ściśnięty przez wszystkie inne presje: rosnące ceny energii elektrycznej i energii, bardzo drogie mieszkania oraz bardzo wysokie stopy procentowe. W rezultacie, coraz mniej pieniędzy do dyspozycji pozostawało na wiele przyjemności, które konsumenci mogą sobie zapewnić, także przy użyciu energii elektrycznej – mówiła Marina Dubakina, która podkreśla, że z perspektywy konsumenta zrównoważone rozwiązania są silnie powiązane z koncepcją „mniejszego marnotrawstwa”.
– Dla IKEA świadomość ekologiczna i strategia zrównoważonego rozwoju nie są niczym nowym i nie są podyktowane najnowszymi regulacjami. Troska o planetę jest jedną z podstawowych wartości firmy i towarzyszy jej od dziesięcioleci. Dla każdej firmy dążenie do szybkich zmian wymaga bardzo ostrożnego i świadomego planowania finansowego. Większość potrzebnych działań to inwestycje. Dylematy związane ze zrównoważonym rozwojem stanowią wielką szansę na innowacje. Już teraz jest wiele innowacji i będzie ich coraz więcej – zaznaczyła przedstawicielka IKEA Retail.
Co na to aktywiści?
Według Dominiki Lasoty z Inicjatywy Wschód należy zadać pytanie: dla kogo dotychczasowy wzrost gospodarczy był dobry? Zdaniem aktywistki, mimo wzrostu, ludzie żyją na poziomie minimalnego wynagrodzenia i w katastrofalnej sytuacji socjalnej. Jej zdaniem dochodzi do paniki beneficjentów wzrostu gospodarczego. Jak zaznacza: polityka klimatyczna nie jest “fanaberią młodych dzieciaków”, ale kwestią bytu naszego społeczeństwa.
Wystąpienie wprowadzające wygłosiła: Paulina Hennig-Kloska, minister klimatu i środowiska.
W dyskusji udział wzięli:
- Marina Dubakina, prezeska i dyrektorka generalna ds. zrównoważonego rozwoju, IKEA Retail
- Sławomir Dudek, prezes, główny ekonomista, Instytut Finansów Publicznych, Zakład Badań Koniunktury Gospodarczej, SGH
- Dariusz Joński, poseł, Parlament Europejski, Polska
- Dominika Lasota, aktywistka, Inicjatywa Wschód
- Sandra Parthie, przewodnicząca sekcji ds. jednolitego rynku (INT), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
Moderacja: Paulina Grądzik, Konfederacja Lewiatan
