Polska potrzebuje długofalowej strategii zdrowotnej — tylko wtedy ochrona zdrowia może stać się impulsem rozwoju gospodarczego i gwarantem bezpieczeństwa narodowego.
Z perspektywy sektora innowacyjnych firm farmaceutycznych, obserwujemy liczne wyzwania, przed jakimi stoi obecnie system opieki zdrowotnej. Polskie społeczeństwo, zgodnie z trendem ogólnoeuropejskim, systematycznie starzeje się, rośnie liczba nowotworów i innych schorzeń cywilizacyjnych. Jednocześnie w polityce państwowej rysuje się konieczność skupienia się na kwestiach bezpieczeństwa i stabilności państwa w dynamicznej sytuacji geopolitycznej.
Zdrowie publiczne to również element bezpieczeństwa państwa. Pandemia COVID‑19 pokazała, jak ważna jest współpraca przemysłu i systemu ochrony zdrowia. Aby wspierać wzrost gospodarczy i zwiększać wpływy podatkowe, kraje europejskie muszą inwestować w zdrowie i dobrostan obywateli. Konieczne jest stworzenie kompleksowego, wytrzymałego systemu ochrony zdrowia, który pozwoli zapobiegać chorobom, leczyć je, a także zapewniać opiekę po zakończeniu leczenia — w tym kontekście ogłoszone niedawno priorytety Ministerstwa Zdrowia, takie jak cyfryzacja, e-rejestracja, profilaktyka oraz poprawa jakości komunikacji z pacjentem, mają służyć realizacji tych celów i realnie zwiększać bezpieczeństwo oraz komfort pacjentów.
Kluczowym elementem pojawiającym się w większości rekomendacji ekspertów ochrony zdrowia jest przesunięcie środka ciężkości z leczenia na profilaktykę i promocję zdrowego stylu życia. Badania ekonomiczne pokazują wyraźnie — każda jednostka kapitału ulokowana w profilaktykę przynosi czternastokrotny zwrot w postaci korzyści ekonomicznych. Programy przesiewowe, działania wspierające zaprzestanie palenia czy inicjatywy proaktywne w obszarze aktywności fizycznej potrafią istotnie zmniejszyć absencję chorobową i podnieść wydajność pracowników. Szczepienia ochronne w programach bezpłatnych, w tym profilaktyka HPV, to kluczowa inwestycja w zdrowie publiczne. Eksperci rekomendują poszerzenie do 9–18 lat kohorty uprawnionej do bezpłatnych szczepień w ramach Programu Szczepień Ochronnych — to działanie, które zwiększy skuteczność programu eliminacji niektórych chorób, wywołanych przez wirus HPV, w tym raka szyjki macicy. Musimy zadbać o wysoki poziom wyszczepienia poprzez łatwy dostęp, rzetelną edukację oraz stałe monitorowanie wyników. Zapobieganie nowotworom zależnym od HPV jest nie tylko kwestią zdrowia publicznego, ale także szansą na realne ograniczenie kosztów dla systemu opieki zdrowotnej, związanych z leczeniem onkologicznym. Tymczasem w Polsce wciąż zbyt mało środków przekazujemy na działania prewencyjne — przykładowo szczepienia stanowią jedynie 2% wydatków zdrowotnych.
Zgodnie z ustawą wydatki na zdrowie powinny wynosić 7% PKB — cel ten do tej pory nie został nieosiągnięty. Dodatkowo mechanizm „t-2”, łączący nakłady ze wskaźnikiem PKB sprzed dwóch lat, utrudnia szybką reakcję na potrzeby systemu. Eksperci szacują, że choć planowane nakłady na ochronę zdrowia w przyszłym roku, liczone zgodnie z metodologią ustawową, wyniosą 6,83 proc. PKB, to jeśli porównać PKB i wydatki z tego samego roku (tak jak przy porównaniach międzynarodowych i analizach wydatków na obronność), wydatki na zdrowie osiągną 5,97% PKB. Potrzebujemy bardziej elastycznych i przewidywalnych mechanizmów finansowania oraz instrumentów wspierających profilaktykę i innowacje.
Autor: Justin Gandy, dyrektor zarządzający MSD Polska
