Blisko połowa dorosłych internautów zna zwrot „higiena cyfrowa”, a wielu chciałoby dowiedzieć się o niej więcej. Prawie 55% badanych ocenia, że spędza dużo czasu, używając urządzeń ekranowych, a 18% wprowadza ograniczenia. Widać też próby ochrony przed szkodliwymi treściami czy przeciążeniem informacyjnym. Raport na ten temat przy wsparciu Fundacji Orange przygotowała Fundacja Instytut Cyfrowego Obywatelstwa. Internauci(tki) mogą też zrobić Test Higieny Cyfrowej ICO.
Higiena cyfrowa to chroniące zdrowie zachowania związane z używaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, zwłaszcza urządzeń ekranowych i internetu. Aby skutecznie zadbać o nawyki cyfrowe w kontekście zdrowia fizycznego, psychicznego czy społecznego, potrzebny jest szereg umiejętności i wiedza.
Obraz higieny cyfrowej z badań
Choć termin „higiena cyfrowa” zyskuje na popularności – słyszało o nim 48% badanych, a 51% chciałoby dowiedzieć się o niej więcej, to jednak mniejszość dorosłych podejmuje odpowiednie działania, aby o nią zadbać.
Higiena cyfrowa to nie tylko kontrola czasu spędzonego przed ekranami urządzeń. To także świadomy dobór treści i odpowiedzialne publikowanie informacji online. To kierowanie się zasadami bezpieczeństwa w sieci, ochrona przed przeciążeniem informacyjnym i inne zachowania, takie jak dbanie o ilość i jakość snu, odpowiednią pozycję ciała czy bezpieczeństwo ruchu drogowego.
– Ważne, żeby higienę cyfrową rozumieć szczerzej niż kontrola czasu przed ekranem. To też umiejętność oceny, jak korzystanie z nich wpływa na nasze bezpieczeństwo, zdrowie, samopoczucie i relacje z innymi – mówi Małgorzata Kowalewska, członkini zarządu Fundacji Orange.
Ilość i jakość
Z najnowszego raportu badania higieny cyfrowej dorosłych użytkowniczek i użytkowników internetu w Polsce, który przygotowały Fundacja Instytut Cyfrowego Obywatelstwa we współpracy z Fundacją Orange, wynika, że 54,5% badanych deklaruje, że spędza dużo czasu, korzystając z urządzeń ekranowych. Prawie 18% wprowadza ograniczenia, kiedy zauważy, że spędza go zbyt dużo. 41% zasypia bez telefonu w łóżku.
Badane osoby deklarują, że starają się monitorować też sposób używania technologii. Prawie 37% rezygnuje z gier, oglądania treści lub kont/profili w sieci, które źle na nich wpływają, np. powodują stres, gniew, negatywne myśli na swój temat. Jedna trzecia weryfikuje ważne dla siebie informacje z internetu, unikając dezinformacji.
Co ciekawe, większość respondentek i respondentów, bo prawie 76%, zauważyła w sieci obrażanie, nękanie lub hejtowanie innej osoby, ale tylko niespełna 15% z nich zawsze lub prawie zawsze zgłaszało takie sytuacje administratorom stron. Jednocześnie 47% badanych, kiedy publikuje w internecie zdjęcia lub informacje na temat innych osób, prosi ich wcześniej o zgodę. Nieco ponad 1/3 „zawsze lub prawie zawsze” sprawdza, czy nowe aplikacje żądają dostępu do informacji osobistych.
Pełne wyniki badania opublikowane zostały w raporcie „Higiena cyfrowa dorosłych użytkowniczek i użytkowników internetu w Polsce”.
Przeprowadzono je w 2024 roku. To ilościowe badanie przekrojowe (metodą CAWI), którym objęto 1000 osób dorosłych w wieku 18- 81 lat, które w dniu badania deklarowały korzystanie z urządzeń ekranowych i internetu. Dzięki zastosowanemu podejściu uzyskano grupę badawczą, która odzwierciedla strukturę społeczeństwa i umożliwia generalizację wyników na populację Polski przy zachowaniu wysokiej wiarygodności i jakości danych.
Jest to już drugie ogólnopolskie badanie na ten temat, pierwszy raport opublikowany był w 2023 roku.
Nie przescrolluj życia
– Higiena cyfrowa dotyczy nas wszystkich i dobrze przyjrzeć się jej w kontekście osób dorosłych, bo to one modelują zachowania dzieci i młodzieży w tym kontekście – dodaje Małgorzata Kowalewska. Fundacja Orange poruszyła ten aspekt w swojej najnowszej kampanii pod hasłem „Nie przescrolluj życia”. W refleksyjnym spocie opowiada historię ojca, który ciągle wpatrzony w smartfon, traci ważne momenty z życia swojego dziecka. Scrollując ekran, „przewija” kolejne lata. Film składnia do refleksji o tym, czy częste korzystanie z urządzeń ekranowych nie przysłania innych ważnych aktywności i relacji w życiu.
ZOBACZ FILM KAMPANII „NIE PRZESCROLLUJ ŻYCIA”
Na stronie kampanii „Nie przescrolluj życia” znajdują się porady o tym, jak dbać o higienę cyfrową i na co zwrócić uwagę, aby zatroszczyć się o swój dobrostan.
Test Higieny Cyfrowej ICO
W diagnozie swoich nawyków pomóc może Test Higieny Cyfrowej przygotowany przez Instytut Cyfrowego Obywatelstwa. Każde pytanie wskazuje, o co warto zadbać w tym kontekście. Dotyczą kontrolowania czasu ekranowego, korzystania z ekranów przed snem czy podczas czynności wymagających skupienia i wspierają autorefleksję, która prowadzić może do podjęcia działań prozdrowotnych całej rodziny. Test dostępny jest za darmo na stronie cyfroweobywatelstwo.pl
_
Ogólnopolskie Badanie Higieny Cyfrowej Dorosłych 2024 stanowi element długofalowego projektu badawczo-edukacyjnego zainicjowanego i realizowanego przez Fundację „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” i Fundację Orange w 2022 r., pod honorowym patronatem Dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego prof. dr. hab. n. med. Mariusza Gujskiego. Celem tego projektu jest dostarczanie i propagowanie wiedzy o podejmowaniu przez dorosłych w Polsce chroniących zdrowie zachowań związanych z używaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych. W zespole badawczym znaleźli się: Magdalena Bigaj, dr hab. n. społ. Magdalena Woynarowska, prof. dr hab. n. med i n. o zdr. Mariusz Panczyk. Współautorem raportu był także dr n. społ. Szymon Wójcik. Recenzentem naukowym prac był prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski.
_
Fundacja Orange od 2005 roku działa na rzecz rozwoju kompetencji niezbędnych do funkcjonowania w świecie pełnym technologii. W jej projektach edukacyjnych wzięło udział łącznie prawie 650 tys. dzieci, a ponad 93 tys. nauczycieli_ek skorzystało ze szkoleń. Fundacja utworzyła 124 multimedialne świetlice w małych miastach i wsiach, które tylko w 2024 roku dostępne były dla 112 tys. osób. Prowadzi inicjatywy dla szkół, przedszkoli i lokalnych społeczności. Jest partnerem wielu działań na rzecz bezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Wydaje raporty i publikacje, poradniki i scenariusze zajęć z dziećmi. www.fundacja.orange.pl.
Fundacja „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” wspiera rozwój cyfrowego obywatelstwa, czyli świadomego
i odpowiedzialnego korzystania z przestrzeni cyfrowej i jej współtworzenia, prowadząc projekty badawcze
i edukacyjne. Swoimi działaniami Instytut obejmuje wszystkie grupy wiekowe, ucząc zasad higieny cyfrowej
w szkołach i miejscach pracy. Fundacja kieruje także działania do środowisk profesjonalistów, łącząc ludzi nauki, oświaty oraz twórców nowych technologii w międzysektorowych inicjatywach na rzecz promowania odpowiedzialnej cyfryzacji i społecznej odpowiedzialności branży nowo technologicznej. www.cyfroweobywatelstwo.pl
