Globalizm, bilateralizm, patriotyzm gospodarczy? Wyzwania dla społeczeństw i biznesu.

SOPOT | 27-29 września 2017
  • 0.000000lag
  • 0.000000lag

Rekomendacje EFNI 2015: wyzwania dla Europy

Rekomendacje z sesji plenarnej: Koniec pozimnowojennych iluzji: czy Europa potrzebuje nowego porządku?

Zmiany w architekturze bezpieczeństwa europejskiego mają charakter trwały. Odwrót Rosji od Zachodu i chęć budowania przez Moskwę przeciwwagi wynika nie z przejściowych napięć, lecz ze strategicznego wyboru. Rosja nie jest dzisiaj zainteresowana trwałym porozumieniem z Zachodem, chyba że takim, które oznaczałoby podważanie zasad integralności terytorialnej i wolności wyboru sojuszów, które od końca zimnej wojny stanowią fundament porządku europejskiego.

  • Na taki kompromis Zachód nie może pójść. Musi przygotować się na długi okres rozbratu z Rosją.
  • Odpowiedź nie może ograniczać się do sankcji ekonomicznych.

Zachód nie docenił skali modernizacji i potencjału rosyjskich sił zbrojnych. Rosja jest zdolna i gotowa do wykorzystania ich w najbliższym sąsiedztwie, ale także w celu realizacji celów polityki zagranicznej poza granicami obszaru postsowieckiego. Świadczy o tym przykład Syrii.

  • Rosnąca rola elementu militarnego, w tym także nuklearnego, w rosyjskiej doktrynie polityki zagranicznej powoduje, że NATO i kraje UE muszą zwiększyć swój potencjał odstraszania. Tylko w ten sposób można zniwelować nierównowagę strategiczną, w jakiej Zachód znalazł się w relacjach z Rosją.

Pozostając kluczowym aktorem w wielu regionach świata, zwłaszcza tam, gdzie wykorzystuje brak spójności i niezdecydowanie w polityce Zachodu, np. na Bliskim Wschodzie, Rosja nadal jest także naszym ważnym partnerem gospodarczym. Dlatego też:

  • Tam, gdzie to możliwe, współpraca i dialog powinny być kontynuowane. Kraje UE powinny jednak przestrzegać zasady, że wszelkie działania muszą mieścić się w granicach prawa UE. Dotyczy to nie tylko przestrzegania reżimu sankcji, lecz także np. prawa konkurencji oraz wspólnie podjętych politycznych zobowiązań.
  • Jedność UE w działaniu jest najważniejszym atutem w relacjach z Rosją. Nie możemy pozwolić na jej nadwerężenie i osłabienie UE od wewnątrz.

 

Rekomendacje z panelu: Koniec Europy, jaką znamy, czy nowa szansa dla Starego Kontynentu?

Wprowadzanie ograniczeń nie jest właściwym rozwiązaniem dla trwającego kryzysu migracyjnego. Pomysły na rozwiązania trzeba budować, opierając się na rzetelnej i merytorycznej debacie publicznej. Rozpoczęcie jej to zadanie przywódców politycznych. Taka debata powinna zostać podzielona na kilka wątków: dotyczący działań krótkofalowych zmierzających do zażegnania obecnego kryzysu migracyjnego i modyfikacji polityki azylowej i migracyjnej oraz długofalowej unijnej polityki wobec migrantów wykwalifikowanych.

Działania natychmiastowe w odpowiedzi na trwający kryzys powinny obejmować:

  • pomoc materialną dla krajów członkowskich przyjmujących rosnącą liczbę migrantów i uchodźców (zapasy jedzenia, schronienie);
  • pomoc dla krajów graniczących z Syrią oraz wzmocnienie współpracy z Turcją w zakresie zarządzania migracją;
  • wprowadzenie w życie umów o readmisji zawartych z krajami pochodzenia nielegalnych migrantów;
  • prowadzenie polityki readmisji jedynie z krajami posiadającymi stabilne rządy;
  • rozpoczęcie debaty na temat straży granicznej i celnej UE.

Długofalowe tworzenie polityki migracyjnej należy oprzeć na popycie na rynku pracy. Dlatego też środowiska biznesowe powinny brać udział w rekrutacji migrantów i otrzymać w tym zakresie wsparcie.

  • Potrzebne są zmiany w procedurach zatrudniania imigrantów i zniesienie zakazu podejmowania przez nich pracy w pierwszych miesiącach pobytu w UE.
  • Konieczne jest dostosowanie systemów kształcenia do tego, by mogły przyjąć uczniów o zróżnicowanym pochodzeniu etnicznym.
  • Należy uprościć system wydawania wiz oraz wydawać więcej wiz wielokrotnego wjazdu, aby wspierać mobilność przedsiębiorców.
  • Miasta powinny wszcząć własne procedury migracyjne i aktywniej uczestniczyć w tworzeniu krajowej polityki migracyjnej.
  • Kraje członkowskie UE muszą rozpocząć debatę nad potencjalną polityką integracyjną Unii.

 

Rekomendacje z okrągłego stołu: Jak odnowić strefę euro?

W celu pełnego uzdrowienia strefa euro musi wprowadzić takie zmiany w funkcjonowaniu unijnych instytucji, aby podejmowane działania antykryzysowe mogły być wdrażane szybko i z odpowiednim wyprzedzeniem. Tylko to pozwoli zminimalizować negatywne konsekwencje szoków. Formułowane przez ekspertów zalecenia dotyczą czterech sfer: gospodarczej, finansowej, fiskalnej i politycznej.

  • Strefa euro powinna zmierzać od integracji fiskalnej do politycznej. Bez głębszej współpracy politycznej integracja gospodarcza, finansowa i fiskalna będą mieć wyłącznie fasadowy charakter. Część Europejczyków nie zgadza się jednak na utratę niezależności przez państwa członkowskie i współodpowiedzialność fiskalną jednych rządów za błędy drugich. Dlatego kluczowe jest wypracowanie takich rozwiązań, które pomogą odnowić strefę euro w sposób akceptowalny dla wyborców.
  • Odpowiedzialność i kompetencje w strefie euro powinny być bardziej scentralizowane. Jednak Unia nie powinna zgadzać się na postulaty powołania wspólnego ministerstwa finansów, odrębnego budżetu dla strefy euro ani parlamentu, który miałby te instytucje nadzorować. Takie dążenia grożą podziałami w Unii.
  • Bogate państwa powinny czuć się bardziej odpowiedzialne za biedniejszych członków unii gospodarczo-walutowej.
  • Wzajemne pilnowanie budżetów nie wystarczy, by rozbudzić wzrost w strefie euro, trzeba za wszelką cenę uniknąć trwałej stagnacji.
  • Unia walutowa powinna zawierać formułę umożliwiającą państwom rezygnację z członkostwa w niej.
  • Unia walutowa potrzebuje nowych narzędzi i mechanizmów, takich jak np. europejskie ubezpieczenie od bezrobocia.
  • Polska musi odpowiedzieć sobie na pytanie, który model unii fiskalnej jest korzystniejszy z punktu widzenia jej własnego rozwoju gospodarczego, i tę ścieżkę reform wspierać. Do wyboru ma dwa warianty unii fiskalnej: nakierowaną na wspólny komfort państw członkowskich, czyli w praktyce unię transferową, albo nakierowaną na konkurencyjność względem innych potęg gospodarczych.

 

Rekomendacje z okrągłego stołu: Solidarność europejska w gruzach? Jak zapobiec narodowym partykularyzmom w UE?

Nowa ustawa wprowadzająca w Niemczech płacę minimalną (MiLoG) może doprowadzić do zmniejszenia rentowności firm polskiego sektora transportu, bankructw ? zwłaszcza mniejszych przedsiębiorstw ? oraz zwolnień kierowców.

  • Skończmy z protekcjonizmem wewnątrz Unii Europejskiej.

Wprowadzone przez Niemcy regulacje mają charakter protekcjonistyczny. Są tak skonstruowane, że uderzają w firmy transportowe w Polsce, a przewidziane w nich sankcje i obowiązki administracyjne są nieproporcjonalnie surowe i nie przystają do innych, podobnych regulacji niemieckich. Jednocześnie nie poprawią one sytuacji polskich kierowców, czyli nie stanowią ? zgodnie z uzasadnieniem ? środka walki z tzw. dumpingiem socjalnym.

  • Dokończmy budowę rynku wewnętrznego w Unii, likwidujmy bariery.

Zasady równej konkurencji na unijnym rynku wewnętrznym, w tym cztery swobody ? wolnego przepływu towarów, usług, osób i kapitału ? stanowią filary funkcjonowania Unii Europejskiej. Nie udało się doprowadzić do końca jego budowy, szczególnie dużo pozostało do zrobienia w sferze usług, ale krok po kroku trzeba konsekwentnie zmierzać do dalszego likwidowania barier.

  • Pogłębiajmy dialog wewnątrz Unii na temat wspólnego rynku.

Spory wokół regulacji na wspólnym rynku stanowią normalny element walki o pozycję konkurencyjną. Trzeba wsłuchiwać się wzajemnie w swoje argumenty i szukać kompromisu, a nie grozić podobnymi regulacjami, które mogłyby uderzyć w firmy z niemieckim kapitałem w Polsce, np. hipermarkety.

 

Rekomendacje z sesji plenarnej: Rynek, ale jaki? Jak powinna wyglądać nowa strategia Jednolitego Rynku UE?

Jednym z największych wyzwań, jakie stają dziś przed UE, jest dokończenie budowy rynku wewnętrznego w taki sposób, aby nie utracić jednolitości. Najwięcej do zrobienia jest w sektorze usług.

Ostateczny kształt jednolitego rynku powinien być wynikiem dialogu między wszystkimi interesariuszami, zwłaszcza unijnymi instytucjami, państwami członkowskimi oraz przedsiębiorcami. Dotyczy to zarówno budowania jednolitego rynku cyfrowego, wspólnoty energetycznej, jak i procesów deregulacyjnych.

W interesie Europy leży znalezienie właściwego wymiaru regularnego i otwartego dialogu sfery prywatnej z publiczną. Osią tej relacji są w naturalny sposób wyzwania, którym żadna z tych sfer nie sprosta w pojedynkę. Dialog nie może się ograniczać do instytucji, musi włączać również obywateli.

Perspektywa zawarcia przez UE i USA umowy o handlu i inwestycjach (TTIP) to obiecująca szansa gospodarczej integracji zachodniego świata. Zwiększy także jego polityczną siłę. Utworzenie wielkiego obszaru współpracy obejmującego Europę i Amerykę Północną może dodać energii i wzmocnić innowacyjność firm działających na wspólnym rynku UE. Pod warunkiem jednak, że interesy poszczególnych sektorów nie stracą na włączeniu się w otwarty obieg transatlantyckiej gospodarki. Dlatego konieczna jest pełna transparentność procesu negocjacji oraz bliska współpraca pomiędzy Komisją Europejską, państwami członkowskimi i wszystkimi branżami europejskiej gospodarki, na które umowa wpływa.

Ważnym elementem europejskiej gospodarki są przedsiębiorstwa społeczne. Ich rozwój i popularyzacja muszą sprzyjać budowaniu mostów pomiędzy biznesem a jego interesariuszami, zwłaszcza z administracji i trzeciego sektora.

 

Rekomendacje z okrągłego stołu: Młodzi i rynek. Bez pracy, wykształcenia i przyszłości? Fakty i mity

Podstawowym wyzwaniem jest obecnie ograniczenie dualizmu rynku pracy, tak aby sami pracownicy mogli wybierać, jaki typ kontraktu chcą podpisać z pracodawcą. Rozwiązanie tego problemu nie leży jednak po stronie przedsiębiorców. Do tego potrzebna jest zmiana ładu instytucjonalnego, który musi polegać na zwiększeniu ochrony osób zatrudnionych na kontraktach czasowych i podniesieniu elastyczności rozwiązywania umów o pracę. Poza tym:

  • Programy rządowe powinny pozostać fundamentem efektywnej aktywizacji zawodowej.
  • W systemie nauczania trzeba położyć nacisk na rozwój edukacji zawodowej.
  • Warto rozwinąć szkolnictwo techniczne i doradztwo zawodowe, wskazując młodym alternatywę dla studiów wyższych.
  • W młodych ludziach powinno się kształtować otwartość i pokorę. Należy im uświadomić, że nie należy mieć postawy roszczeniowej, gdy szuka się pierwszej pracy.
  • Firmy muszą wykazywać inicjatywę we wspieraniu rozwoju młodych ludzi. Powinny oferować im długoterminowe staże zawodowe i jasno wytyczać ścieżki awansu i rozwoju kariery.
  • Należy stworzyć mechanizmy wydatkowania środków publicznych, które byłyby korzystniejsze dla małych firm i młodych ludzi.
  • Należy stworzyć bardziej elastyczne prawo pracy i dążyć do większej elastyczności rynku pracy.
  • Młodzi ludzie nie mogą być dyskryminowani poprzez układy zbiorowe, które większą ochroną otaczają pracowników zatrudnionych na stałe, najczęściej starszych i będących członkami związków zawodowych.
  • Ograniczone powinno zostać zatrudnianie na umowach czasowych i cywilno-prawnych, przez które młodzi są najsilniej narażeni na skutki wahań koniunktury.

 

Rekomendacje z Forum Publicystów Europejskich: Jak ratować Europę przed rosnącym radykalizmem i nierównościami? Jak media powinny brać udział w tej debacie?

Europa będzie się borykać z kryzysem migracyjnym najprawdopodobniej przez kolejne dziesięciolecia. Aby sprostać temu wyzwaniu i nie pozwolić radykałom na wykorzystanie go do podsycania nacjonalizmów i ksenofobii, musimy opracować długofalową strategię radzenia sobie z tym problemem i przyjmowania imigrantów w sposób, jaki nie zagrozi stabilności europejskiej integracji.

  • Kwestia uchodźców powinna stanowić część wspólnej polityki zagranicznej i obronnej. By rozwiązać problem przyjmowania uchodźców, musimy zmienić sposób określania tożsamości imigrantów. Być może jedynym wyjściem będzie stworzenie obywatelstwa europejskiego na wzór brytyjskiego, które byłoby związane z umożliwieniem udziału w życiu politycznym.
  • Trzeba wypracować nowy model integracji, który pozwoli na włączenie imigrantów w życie Europejczyków, zapewniając jednocześnie, że wartości i tradycje kulturowe państwa goszczącego nie zagubią się w toku tego procesu.
  • Rolą mediów jest promocja integracji przybyszów, aby uniknąć tworzenia gett. Kluczowe znaczenie ma dostarczanie odbiorcom rzetelnych informacji.
  • Media powinny informować o islamie i różnicach między poszczególnymi grupami w ramach społeczności muzułmańskich. Powinny też wskazywać  potencjał tkwiący w imigrantach i wkład, jaki mogą wnieść do społeczeństwa, do którego dołączą.
  • To, czego brakuje całej Europie, w odróżnieniu od Australii i Stanów Zjednoczonych, to system imigracyjny. Należy zorganizować ogólnoeuropejską debatę i zastanowić się, czy taki system trzeba opracować, a jeśli tak, to jaki.

 

Rekomendacje z panelu: Szanse i wyzwania Transatlantyckiego Partnerstwa w dziedzinie Handlu i Inwestycji

Transatlantyckie Partnerstwo obejmuje wiele różnych sektorów, ale jest też negocjowane przez partnerów, których pozycje i mandaty znacząco się różnią. Z geopolitycznego punktu widzenia stanowiłoby przeciwwagę dla Partnerstwa Transpacyficznego (TPP), alternatywę dla uzależnienia UE od dostaw rosyjskiego gazu oraz gwarancję, że standardy stosunków handlowych będą odpowiadać europejskim zasadom. Wielkim wyzwaniem dla bezstronnej i merytorycznej debaty nad TTIP stały się potężne protesty i często nieobiektywne doniesienia w mediach.

Dlatego też:

  • aby uważnie rozważyć wszystkie argumenty za zawarciem i przeciw zawarciu umowy potrzebna jest odpowiedzialna, bezstronna i merytoryczna debata na temat gospodarczych skutków partnerstwa;
  • Komisja Europejska powinna dbać o właściwą komunikację TTIP i o to, aby tak konstruować przekaz, by odeprzeć zarzuty o brak transparentności. Ważne też, by przekaz trafiał do wszystkich interesariuszy ? od narodowych administracji, przez biznes, do konsumentów i szerokiej opinii publicznej. Powinien on obejmować zarówno planowane zasady i obszary Partnerstwa, jak i postępy procesu negocjacyjnego. To pierwszy w historii proces negocjacyjny, o którym informacje pojawiają się niemal w czasie rzeczywistym na specjalnej stronie internetowej skierowanej do szerokiej publiczności. Warto ten fakt w pełni wykorzystać, podobnie jak i media społecznościowe, z których siły dotychczas korzystają głównie przeciwnicy TTIP;
  • w komunikacji należy uwypuklać skutki potencjalnego Partnerstwa dla gospodarki UE, która nabierze wymiaru globalnego i przyjmie światowe standardy, jak również konsekwencje istotne dla małych i średnich przedsiębiorstw, chociażby to, że mają szansę skorzystać na zmniejszeniu barier pozataryfowych oraz ułatwionym dostępie do amerykańskiego rynku.

 

Rekomendacje: Jakich reform potrzebuje Ukraina, by spełnić swoje europejskie aspiracje do członkostwa w UE?      

Fundamentalnym wyzwaniem, jakie musi podjąć Ukraina na drodze do integracji europejskiej, są reformy systemowe. Przede wszystkim, ze względu na ich newralgiczny charakter, w sektorze bezpieczeństwa cywilnego.

  • Podstawowym problemem Ukrainy jest dysfunkcjonalność państwa. Odnowienie zaufania społecznego do instytucji państwowych wymaga oczyszczenia władzy poprzez wprowadzenie transparentnego procesu lustracji i naboru nowych kadr do służby publicznej, jak również budowy nowych instytucji w oparciu o standardy europejskie. Ukraina musi wprowadzić rządy prawa.
  • Kluczową rolę mają do odegrania organy ścigania i wymiar sprawiedliwości ? prokuratura i sądy. Dotychczas stanowiły one przede wszystkim aparat represji dyspozycyjny wobec zamówień korupcyjnych i woli politycznej kolejnych elit rządzących. Nie zajmowały się niemal w ogóle egzekwowaniem prawa, co prowadziło do powszechnej bezkarności sprawców przestępstw i szerokiej demoralizacji.
  • Należy mieć na uwadze nie tylko zmiany legislacyjne, ale także faktyczną implementację ustaw i dalsze respektowanie ich zapisów.
  • Istotne znaczenie ma reforma konstytucyjna i będąca jej pochodną decentralizacja władzy oparta na wzorcach polskich. Nie może ona jednak prowadzić do osłabienia suwerenności i integralności terytorialnej kraju.
  • Polska i inne postkomunistyczne kraje Europy Środkowo-Wschodniej powinny służyć Ukrainie jako model udanej transformacji prowadzący do członkostwa w UE.
  • Nie można zapominać o obiektywnych trudnościach, z jakimi zmagają się ukraińskie władze, jak kryzys finansów publicznych i konflikt z Rosją, ale nie mogą one posłużyć za pretekst do zaniechania reform.
  • UE i cała społeczność międzynarodowa, udzielając pomocy Ukrainie, musi starannie monitorować postępy i w sposób asertywny egzekwować jej zobowiązania do przeprowadzenia reform.

Rekomendacje są plonem debaty, jaka odbyła się w ramach wydarzeń towarzyszących EFNI z udziałem przedstawicieli najwyższych władz wykonawczych oraz parlamentów Polski i Ukrainy oraz szefa misji doradczej UE ds. reformy sektora bezpieczeństwa cywilnego na Ukrainie.

 

Raport „Dokąd zmierza jednolity rynek europejski? Wpływ ustawy MiLoG na branżę transportu drogowego w Polsce”

 

Raport „Ukraińcy patrzą na Zachód – ocena polityki i oczekiwania”